Gidrotsele: yorgʻoqda suyuqlik yigʻilishi

Gidrotsele nima?

Ona qornidaligida moyak (testis) qorin boʻshligʻidan yorgʻoqqa (skrotumga) tushayotganda qorin pardasining qinsimon oʻsimtasini (processus vaginalis) oʻzi bilan pastga tortib tushadi. Odatda bu kanal tugʻilishdan oldin yoki tugʻilgandan keyin qisqa vaqt ichida yopiladi. Moyak atrofida suyuqlik yigʻilib, yorgʻoq kattalashsa, bu holat gidrotsele (moyak istisqosi) deyiladi. Kanal yopilmasa, suyuqlik qorin boʻshligʻidan oqib tushadi (tutashgan gidrotsele). Kanal yopilgan boʻlsa ham, moyak atrofida suyuqlik qolib ketishi mumkin: bunda qorin boʻshligʻi bilan ochiq aloqa yoʻq (tutashmagan gidrotsele).

Yangi tugʻilgan oʻgʻil bolalarning taxminan 5–10%ida gidrotsele boʻladi va ularning aksariyatida birinchi 1–2 yilda oʻz-oʻzidan oʻtib ketadi.

Turlari

• Qorin boʻshligʻi bilan tutashmagan (oddiy) gidrotsele: kanal yopilgan, suyuqlik moyak atrofida qolgan. Oʻlchami oʻzgarmaydi, koʻpincha oʻz-oʻzidan soʻrilib ketadi.
• Qorin boʻshligʻi bilan tutashgan (kommunikatsiyalanuvchi) gidrotsele: kanal ochiq, suyuqlik qorin va yorgʻoq oʻrtasida harakatlanadi. Ertalab kichik, kechqurun yoki bola yigʻlaganda katta boʻladi. Chov churrasiga aylanishi mumkin.
• Urugʻ tizimchasi kistasi: suyuqlik moyakdan yuqorida, urugʻ tizimchasi boʻylab kichik kista shaklida yigʻiladi.

Belgilari

• yorgʻoqning bir yoki ikki tomonida ogʻriqsiz kattalashish,
• shish yumshoq, tarang emas,
• oʻlchami kun davomida oʻzgarishi mumkin,
• chiroq tutilganda yorgʻoq yorugʻlikni oʻtkazadi.

Gidrotselemi yoki chov churrasimi?

Tutashgan gidrotsele ham, chov churrasi ham ona qornida yopilishi kerak boʻlgan kanal (processus vaginalis) ochiq qolganidan kelib chiqadi; farq kanaldan nima oʻtishida. Tutashmagan gidrotseleda qorin boʻshligʻi bilan ochiq aloqa yoʻq.

GidrotseleChov churrasi

Nima yigʻiladiMoyak atrofida suyuqlikIchak, qizlarda baʼzan tuxumdon

QayerdaYorgʻoqdaChovda, yorgʻoqqacha tushishi mumkin

Qanday koʻrinadiOgʻriqsiz, yumshoq shish; oʻlchami oʻzgarmaydi yoki ertalab kichik, kechqurun katta boʻladiYigʻlaganda, kuchanganda kattalashadi, bola tinchlanganda yoki yotganda kichrayadi, yoʻqoladi

Oʻzi oʻtib ketadimi?Koʻpincha, birinchi yil ichidaYoʻq

Asosiy xavfOddiy gidrotsele moyakka zarar yetkazmaydiQisilish, koʻpincha birinchi yilda

DavolashDastlabki 12 oyda kuzatuv; oʻtmasa, operatsiya muddati individual belgilanadi (hajmi, taranglik, yondosh churra, moyak holati)Tashxisdan keyin qisqa vaqt ichida operatsiya

Shoshilinch: chovda qattiq, ogʻriqli va joyiga qaytmaydigan boʻrtma, qusish, yorgʻoqda toʻsatdan ogʻriq yoki qizarish. Darhol eng yaqin shoshilinch tibbiy yordam boʻlimiga boring.

Tashxis

Tashxis odatda koʻrik orqali qoʻyiladi. Moyak yaxshi paypaslanmasa, gidrotsele juda tarang boʻlsa yoki oʻsmirda yangi paydo boʻlgan boʻlsa, moyakni baholash uchun UTT qilinadi.

Davolash

• Chaqaloqlarda oddiy gidrotsele kamida birinchi 12 oy kuzatiladi.
• Oʻlchami kun davomida oʻzgaradigan (qorin boʻshligʻi bilan tutashgan) gidrotsele urologik baholashni talab qiladi. Chaqaloqda faqat oʻlchamning oʻzgarishi har doim ham erta operatsiyani anglatmaydi.
• Operatsiya quyidagi hollarda muhokama qilinadi: gidrotsele 12 oylikdan keyin ham oʻtmasa, juda katta va tarang boʻlsa, chov churrasi bilan birga boʻlsa yoki moyakda patologiya gumon qilinsa. Muddat gidrotsele saqlanib qolishi, yonma-yon churra va moyak holatiga qarab tanlanadi.

Tutashgan gidrotseleda operatsiya odatda chov orqali bajariladi: ochiq qolgan kanal bogʻlanadi, suyuqlik chiqarib yuboriladi. Bu kattalardagi gidrotsele operatsiyasidan farq qiladi. Oʻsmirlarda uchraydigan orttirilgan, tutashmagan gidrotseleda esa yondashuv boshqacha boʻlishi va yorgʻoq orqali kirish tanlanishi mumkin. Batafsil: chov churrasi va gidrotsele operatsiyasi.

Suyuqlikni igna bilan tortib olish bolalarda tavsiya etilmaydi: suyuqlik yana yigʻiladi va infeksiya xavfi bor.

Oʻsmirlarda gidrotsele

Oʻsmirlik yoshida yangi paydo boʻlgan gidrotsele baʼzan boshqa muammoning belgisi boʻlishi mumkin: shikastlanish, yalligʻlanish, varikotsele operatsiyasidan keyingi holat yoki kamdan-kam hollarda moyak oʻsmasi. Shuning uchun oʻsmirdagi gidrotsele albatta UTT bilan tekshiriladi.