Orqa uretra klapani (PUV)

Orqa uretra klapani nima?

Oʻgʻil bolalarda siydik chiqarish kanalining (uretraning) siydik pufagiga yaqin qismida tugʻilishdan mavjud boʻlgan, siydik oqimini toʻsuvchi gʻayritabiiy toʻqima burmalari boʻlishi mumkin. Ular orqa uretra klapani (inglizcha PUV) deb ataladi. U siydik chiqishini qisman toʻsib qoʻyadi, siydik pufagi siydikni chiqarish uchun haddan tashqari kuch sarflaydi, devori qalinlashadi, bosim esa yuqoriga, siydik naylari va buyraklarga uzatiladi.

Bu oʻgʻil bolalarda siydik yoʻllarining eng ogʻir tugʻma obstruksiyasi (siydik oqimining toʻsilishi) boʻlib, taxminan 7000–8000 tirik tugʻilgan chaqaloqdan birida uchraydi.

Qanday aniqlanadi?

Homiladorlikda

Homila UTTsida odatiy manzara quyidagicha: ikkala buyrak va siydik naylarida kengayish, katta va qalin devorli siydik pufagi, siydik pufagi ostida kengaygan uretra (“kalit teshigi” belgisi). Ogʻir hollarda qogʻonoq suvi (amniotik suyuqlik) kamayadi, bu esa oʻpkaning rivojlanishiga taʼsir qilishi mumkin.

Siydik yoʻllari nuqsonlari odatda 11–14 va 17–22 haftalardagi skrining UTTlarida koʻrinadi. Klapanga shubha boʻlsa, homiladorlikni jamoa olib boradi: homila tibbiyoti mutaxassisi, genetik, bolalar urologi va nefrologi, neonatolog. Ona qornidagi aralashuv (vezikoamnial shunt: homila siydik pufagidan qogʻonoq suviga) faqat tanlangan hollarda koʻrib chiqiladi: obstruksiya belgilari va ikkinchi trimestrda qogʻonoq suvining kamayishi boʻlsa, jiddiy genetik nuqsonlar istisno qilingandan keyin. Koʻpchilik bolalarda davolash tugʻilgandan keyin boshlanadi.

Tugʻilgandan keyin

Homiladorlikda aniqlanmagan bolalarda quyidagi belgilar boʻlishi mumkin:

• kuchsiz, tomchilab chiqadigan siydik oqimi, siyganda kuchanish,
• qorinda qoʻl bilan paypaslaganda seziladigan toʻla siydik pufagi,
• isitmali siydik yoʻllari infeksiyasi,
• yaxshi emmaslik, qusish, vazn qoʻshmaslik,
• kattaroq bolalarda kunduzgi siydik tuta olmaslik, kuchsiz siydik oqimi.

Tashxis

• UTT: buyraklar va siydik naylarining kengayishi, siydik pufagi devorining qalinligi.
• MSUG (miksion sistouretrografiya): tashxisni tasdiqlovchi asosiy tekshiruv. Siyish paytida kengaygan orqa uretra va klapan sathida torayish koʻrinadi. Koʻpincha reflyuks ham aniqlanadi.
• Qon tahlillari: kreatinin va elektrolitlar buyrak funksiyasini koʻrsatadi.

Davolash

Birinchi qadam: siydik oqishini taʼminlash

Kasallikka shubha qilinishi bilan siydik pufagiga ingichka kateter qoʻyiladi. Bu buyraklarga tushayotgan bosimni darhol kamaytiradi.

Klapanni kesish (ablatsiya)

Chaqaloqning ahvoli barqarorlashgach, narkoz ostida siydik chiqarish kanali orqali juda ingichka sistoskop kiritiladi va klapan endoskopik yoʻl bilan kesiladi; terida kesik qilinmaydi. Batafsil: sistoskopiya va klapan ablatsiyasi.

Juda kichik yoki chala tugʻilgan chaqaloqlarda sistoskop siydik chiqarish kanalidan oʻtmasa, siydik pufagi vaqtincha qorin terisiga chiqarilishi mumkin (vezikostomiya). Klapan bola oʻsgandan keyin kesiladi.

Umrbod kuzatuv nega muhim?

Klapan kesilgan boʻlsa ham, ona qornida zarar koʻrgan buyraklar va siydik pufagi toʻliq normal boʻlmasligi mumkin. Bolalarning bir qismida yillar oʻtib surunkali buyrak kasalligi rivojlanadi. Siydik pufagining ishi ham vaqt oʻtishi bilan oʻzgarishi mumkin (“klapanli siydik pufagi”): siydik pufagi toʻliq boʻshamaydi, bosim yuqoriligicha qoladi yoki tunda siydik koʻp ajraladi.

Shuning uchun kuzatuv umrbod davom etadi va quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

• muntazam UTT, qon va siydik tahlillari,
• arterial bosimni oʻlchash,
• siydik pufagi ishini baholash (urofloumetriya, urodinamik tekshiruv),
• kerak boʻlganda dori bilan davolash, tunda siydik pufagini boʻshatish yoki kateterizatsiya,
• bolalar nefrologi bilan birgalikda kuzatish.

Oʻz vaqtida davolash va diqqat bilan kuzatish buyrak funksiyasini imkon qadar uzoq saqlashga yordam beradi.