Qachon muammo hisoblanadi?
Koʻpchilik bolalar kunduzi siydikni tutishni 2–4 yosh orasida oʻrganadi. 5 yoshdan keyin kunduzi muntazam siydik tuta olmaslik, haddan tashqari tez-tez yoki juda kam siyish va toʻsatdan kuchli siyish istagi pastki siydik yoʻllari disfunksiyasi deb ataladi va tekshiruvni talab qiladi.
Bu maktab yoshidagi bolalarning taxminan 5–10%ida uchraydi va koʻpincha ich qotishi, siydik yoʻllari infeksiyalari va tungi enurez bilan birga keladi.
Asosiy turlari
- Giperaktiv siydik pufagi. Siydik pufagi toʻliq toʻlmasdan toʻsatdan qisqaradi. Bola birdan hojatxonaga yuguradi, baʼzan ulgurmaydi. Siydikni ushlab qolish uchun oyoqlarini chalishtiradi, tovoniga oʻtiradi, jinsiy aʼzosini siqadi.
- Siyishni kechiktirish. Bola oʻyinga yoki ekranga berilib, oxirgi daqiqagacha chidaydi.
- Disfunksional siyish. Siyish paytida tos tubi mushaklari boʻshashmaydi, siydik oqimi toʻlqinsimon, goh susayib, goh kuchayib turadi, siydik pufagi toʻliq boʻshamaydi.
- Sust (gipoaktiv) siydik pufagi. Bola kam siyadi, kuchanib boʻshatadi.
Kamroq uchraydigan sabablar: qizlarda ektopik siydik nayi (doimiy tomchilab oqish), oʻgʻil bolalarda orqa uretra klapani, asab tizimi muammolari, kulganda siydik tuta olmaslik.
Tekshiruv
- batafsil suhbat va siyish kundaligi (chop etiladigan shakl),
- koʻrik, ayniqsa bel-dumgʻaza sohasi,
- siydik tahlili,
- urofloumetriya va siyishdan keyin qolgan siydikni UTTda oʻlchash,
- zarur boʻlsa buyrak va siydik pufagi UTTsi.
Aksariyat bolalarga invaziv tekshiruv kerak emas.
Davolash
Uroterapiya
Davolashning asosini uroterapiya, yaʼni toʻgʻri hojat va turmush odatlarini oʻrgatish tashkil etadi:
- har 2–3 soatda, kuniga 5–7 marta muntazam hojatga borish, istak boʻlmasa ham,
- hojatxonada qulay oʻtirish: oyoqlar tayanchda, tizzalar biroz yuqorida, shoshilmasdan,
- kun davomida teng taqsimlangan yetarli suv, shirin va gazli ichimliklardan saqlanish,
- ich qotishini davolash, chunki toʻla ichak siydik pufagini bosadi,
- bolani ragʻbatlantirish: kundalik yuriting va bolani quruq kunlar uchun emas, kelishilgan qadamlar (masalan, oʻz vaqtida hojatga borish) uchun maqtang.
Qoʻshimcha davolash usullari
- Dorilar: giperaktiv siydik pufagida siydik pufagi mushagini boʻshashtirib, beixtiyor qisqarishlarni kamaytiradigan dorilar (oksibutinin, solifenatsin). Bu dorilar faqat shifokor tayinlovi bilan, ich qotishi va siydik pufagining toʻliq boʻshalishi tekshirilgandan keyin beriladi; davolash davomida ich kelishi va siydik pufagining boʻshalishi kuzatib boriladi.
- Biologik qayta aloqa (biofidbek): disfunksional siyishda bola ekrandagi oʻyin yordamida tos tubi mushaklarini boʻshashtirishni oʻrganadi.
- Nerv stimulyatsiyasi: baʼzi hollarda teri orqali elektr stimulyatsiyasi.
Kunduzgi shikoyatlari bor bolada tungi enurez ham boʻlsa, avval kunduzgi muammolar davolanadi.
Qachon zudlik bilan murojaat qilish kerak?
Quyidagilardan biri boʻlsa, navbatdagi qabulni kutmang: shifokorga qoʻngʻiroq qiling yoki eng yaqin shoshilinch tibbiy yordam boʻlimiga boring.
- Isitma, biqin ogʻrigʻi, siyishda achishish
- Oyoqlarda zaiflik, yurishning oʻzgarishi yoki najas tuta olmaslik bilan birga yangi boshlangan siydik tuta olmaslik
- Koʻp suv ichish va koʻp siyish bilan birga ozib ketish
Pediatr va oilaviy shifokor uchun eslatma
Qiz bolada siyishi normal boʻlsa-da, doimiy tomchilab siydik oqishi ektopik siydik nayiga shubha uygʻotadi. Oyoqlarni chalishtirish, tovonga oʻtirish (Vincent belgisi), toʻsatdan kuchli siyish istagi giperaktiv siydik pufagi uchun xos. Ich qotishi va qaytalanuvchi siydik yoʻllari infeksiyalari birgalikda baholanishi kerak; dastlabki tekshiruv uchun urofloumetriya va qoldiq siydikni UTTda oʻlchash yetarli. Bel-dumgʻaza sohasida teri oʻzgarishlari (tuk toʻplami, chuqurcha, lipoma) boʻlsa, yashirin spina bifida (umurtqa pogʻonasining yashirin yorigʻi) istisno qilinishi kerak.
Qabulda nima qilinadi?
- Hojat odatlari, suyuqlik ichish, ich qotishi va infeksiyalar haqida batafsil soʻraladi.
- Bel-dumgʻaza sohasi va jinsiy aʼzolar koʻrikdan oʻtkaziladi, siydik tahlili qilinadi.
- Siydik oqimi oʻlchanadi (urofloumetriya), siyishdan keyin qolgan siydik UTTda tekshiriladi.
- Siyish kundaligi asosida individual hojat va ichish tartibi tuziladi.
Koʻp beriladigan savollar
Bola oʻyinga berilib, hojatga bormaydi. Bu kasallikmi?
Bu siyishni kechiktirish deb ataladi va juda koʻp uchraydi. Bu kasallik emas, lekin uzoq davom etsa, siydik pufagining ishini buzadi va infeksiyaga yoʻl ochadi. Soatga qarab muntazam hojatga borish bu odatni tuzatadi.
Davolash qancha davom etadi?
Uroterapiya natijasi odatda 2–3 oyda koʻrinadi. Toʻliq tuzalish baʼzan 6–12 oy oladi. Eng muhim shart izchillik.
Mavzuga oid
- Ich qotishi va siydik pufagi Siydik pufagi va ichak disfunksiyasi (BBD) Kasallik
- Tungi enurez Enurez, tunda siydik tuta olmaslik Kasallik
- Siydik yoʻllari infeksiyasi Siydik pufagi yoki buyrak infeksiyasi (sistit, pielonefrit), SYI Kasallik
- Vezikoureteral reflyuks Pufak-siydik nayi reflyuksi, VUR Kasallik
- Buyrak ikkilanishi Dupleks buyrak, ikkilangan siydik nayi, ektopik siydik nayi Kasallik
- Urofloumetriya Siydik oqimi testi Tekshiruv
- Tez-tez siyish Pollakiuriya, kunduzi odatdan tashqari tez-tez siyish Kasallik
- Vaginal reflyuks Vezikovaginal reflyuks, siydikning qinga oqib kirib, u yerda vaqtincha toʻplanishi Kasallik
- Sakral chuqurcha va fiksatsiyalangan orqa miya Bel-dumgʻaza sohasidagi teri belgilari, yashirin spinal disrafiya, tethered cord Kasallik
- Ektopik siydik nayi Ektopik ureter, siydik nayining siydik pufagidan tashqarida ochilishi Kasallik
- Kulganda siydik tuta olmaslik Giggle incontinence, kulgi bilan qoʻzgʻaladigan siydik tuta olmaslik Kasallik
- Tungi enurez (tunda siydik tuta olmaslik) Shifokorlar uchun
- Pastki siydik yoʻllari disfunksiyasi va kunduzgi siydik tuta olmaslik Shifokorlar uchun
Manbalar
Ushbu sahifa maʼlumot berish maqsadida tayyorlangan. Bolangizni davolash haqidagi qaror koʻrikdan soʻng shifokor bilan birgalikda qabul qilinadi.
Yangilangan: