---
title: "Oʻtish davri urologiyasi: shifokorlar uchun"
description: "Bolalar urologiyasi oʻquv moduli: tugʻma urologik kasalligi bor oʻsmirlarni kattalar tibbiyotiga rejali oʻtkazish, uzoq muddatli xavflar va pediatrning roli."
lang: uz
url: https://bolalarurologiyasi.com/shifokorlar-uchun/otish-davri-urologiyasi/
---

# Oʻtish davri urologiyasi: oʻsmirlikdan kattalar tibbiyotiga

Neyrogen siydik pufagi, orqa uretra klapani yoki siydik pufagi ekstrofiyasi bor yoxud augmentatsiya operatsiyasini oʻtkazgan oʻsmir kattalar tibbiy xizmatiga oʻtayotganda kuzatuv va davolashning uzluksiz davom etishini taʼminlash.

Muallif: [Dr. Parviz Hojiyev](/shifokor/), bolalar urologi (FEAPU).

Bolalar urologlari, urologlar, bolalar jarrohlari, pediatrlar va rezidentlar uchun 10 qadam ~12 daq

Mundarija

1.  Maqsadlar
    1.  [Ushbu mavzuni oʻrganganingizdan soʻng siz](#addim-1)
2.  Asoslar
    1.  [Oʻtish nima?](#addim-2)
    2.  [Oʻtish kimga kerak?](#addim-3)
    3.  [Kattalik davrida kutiladigan kechki asoratlar](#addim-4)
3.  Baholash
    1.  [Oʻtishga tayyorgarlikni baholash](#addim-5)
    2.  [Uzoq muddatli kuzatuv rejasi](#addim-6)
4.  Oʻtishni amalga oshirish
    1.  [Oʻtish bosqichlari](#addim-7)
    2.  [Oʻtish koʻchirmasi](#addim-8)
    3.  [Pediatrning roli](#addim-9)
5.  [Test](#addim-10)

Qadam **1** / 10

Maqsadlar

## Ushbu mavzuni oʻrganganingizdan soʻng siz

-   Oʻtishni (transition) bemorni oddiy topshirishdan (transfer) farqlay olasiz.
-   Rejali oʻtishni talab qiladigan urologik kasalliklarni sanab bera olasiz.
-   Oʻtishni qachon boshlash va tayyorgarlikni qanday baholash kerakligini bilasiz.
-   Kattalik davrida namoyon boʻladigan kechki asoratlarni aniqlay olasiz.
-   Oʻtish jarayonida pediatrning rolini belgilay olasiz.

Amaliy maslahat

Asosiy xulosa: oʻtish bitta qabul emas, balki 12–14 yoshda boshlanib, bir necha yil davom etadigan jarayon. Rejalashtirilmagan topshirishdan keyin oʻsmirlarning katta qismi kuzatuvdan chiqib ketadi.

Asoslar

## Oʻtish nima?

Oʻtish surunkali kasalligi bor oʻsmirning bolalar tibbiy xizmatidan kattalar tibbiy xizmatiga maqsadli va rejali oʻtkazilishidir. Maqsad faqat shifokorni almashtirish emas, balki oʻsmirning oʻz sogʻligʻi uchun masʼuliyatni oʻz zimmasiga olishini taʼminlashdir.

Bolalar tibbiyoti

Kattalar tibbiyoti

Oilaga yoʻnaltirilgan, qarorlarni ota-ona qabul qiladi

Bemorga yoʻnaltirilgan, qarorni bemorning oʻzi qabul qiladi

Jamoa bir joyda, uzoq qabullar

Turli mutaxassislar, qisqa qabullar

Oʻsish va rivojlanish birinchi oʻrinda

Fertillik, jinsiy salomatlik, ish va mustaqillik birinchi oʻrinda

Asoslar

## Oʻtish kimga kerak?

-   Neyrogen siydik pufagi (spina bifida, dumgʻaza anomaliyalari, orqa miya jarohati).
-   Orqa uretra klapani va surunkali buyrak kasalligi.
-   Siydik pufagi ekstrofiyasi va epispadiya, kloakal anomaliyalar.
-   Siydik pufagi augmentatsiyasi (kattalashtirish) operatsiyasini oʻtkazgan, Mitrofanoff yoki MACE stomasi shakllantirilgan bemorlar.
-   Proksimal gipospadiya, jins shakllanishi farqlari (DSD).
-   Chandiqli buyraklar, buyrak transplantatsiyasi, ikki tomonlama yuqori darajali reflyuks.

Asoslar

## Kattalik davrida kutiladigan kechki asoratlar

Soha

Xavflar

Buyraklar

Surunkali buyrak kasalligining avj olishi, arterial gipertenziya, proteinuriya

Siydik pufagi

Siydik pufagi komplayensining (devorining choʻzilish qobiliyatining) pasayishi, yuqori bosim, kateterizatsiya tartibiga rioya qilmaslik

Augmentatsiya qilingan siydik pufagi

Tosh, shilliq, metabolik atsidoz, B12 vitamini yetishmovchiligi, perforatsiya, uzoq muddatda xavfli oʻsma rivojlanishi ehtimoli

Jinsiy salomatlik va fertillik

Erektil va eyakulyator buzilishlar, fertillik muammolari, homiladorlikda alohida xavflar

Psixososial soha

Mustaqillikning kechikishi, depressiya, oʻqish va ishdagi qiyinchiliklar

Diqqat

Augmentatsiya qilingan siydik pufagi bor bemorda yangi paydo boʻlgan qorin ogʻrigʻi, qorin damlashi yoki isitmadan istalgan biri shoshilinch baholanishi kerak va siydik pufagi perforatsiyasi istisno qilinmaguncha shoshilinch jarrohlik holati hisoblanadi. Oʻlim xavfi yuqori.

Baholash

## Oʻtishga tayyorgarlikni baholash

Oʻsmirdan quyidagilarni soʻrang va har bir qabulda qayd eting:

-   Oʻz tashxisini oddiy soʻzlar bilan tushuntira oladimi?
-   Dorilarining nomi, dozasi va nima uchun qabul qilishini biladimi?
-   Kateterizatsiyani mustaqil bajaradimi, sarf materiallarini oʻzi buyurtma qiladimi?
-   Shoshilinch holatlarni (isitma, siydik tutilishi, augmentatsiyada qorin ogʻrigʻi) taniy oladimi?
-   Qabulga oʻzi yoziladimi, shifokor bilan ota-onasiz gaplashadimi?

Amaliy maslahat

13–14 yoshdan boshlab qabulning bir qismini oʻsmir bilan yolgʻiz oʻtkazish mustaqillik va ishonchni oshiradi.

Baholash

## Uzoq muddatli kuzatuv rejasi

Nima

Qanday va qachon

Buyrak funksiyasi

Kreatinin yoki sistatin C, arterial bosim, proteinuriya: yiliga kamida bir marta

Vizualizatsiya

Buyrak va siydik pufagi UTTsi: tosh, kengayish, qoldiq siydik

Siydik pufagi funksiyasi

Belgilar oʻzgarsa yoki yuqori siydik yoʻllari kengaysa, urodinamik tekshiruv

Augmentatsiya

Kislota-ishqor holati, B12, tosh; gematuriya yoki yangi belgilarda sistoskopiya

Jinsiy salomatlik

Yoshga mos suhbat, fertillik va kontratsepsiya haqida maʼlumot

Spina bifida bilan ogʻrigan bemorlarda lateksga allergiya xavfi yuqori; bu tibbiy hujjatlarda qayd etilishi kerak.

Oʻtishni amalga oshirish

## Oʻtish bosqichlari

1.  12–14 yosh: oʻtish haqida birinchi suhbat; oila va oʻsmirga jarayonni tushuntirish.
2.  14–16 yosh: tayyorgarlikni baholash, oʻziga oʻzi qarash koʻnikmalarini oʻrgatish, qabulning bir qismi yolgʻiz.
3.  16–18 yosh: kattalar jamoasini tanlash, iloji boʻlsa qoʻshma qabul (bolalar va kattalar shifokori).
4.  18–21 yosh: topshirish; tibbiy koʻchirmani uzatish.
5.  Topshirishdan keyin: birinchi qabul boʻlib oʻtganini tasdiqlash.

Oʻtishni amalga oshirish

## Oʻtish koʻchirmasi

Kattalar shifokoriga uzatiladigan hujjatda quyidagilar boʻlishi kerak:

-   Asosiy tashxis va barcha operatsiyalar (sanasi, turi, operatsiya qilgan markaz).
-   Anatomiya: augmentatsiya, stoma, kateter oʻlchami, kateterizatsiya tartibi.
-   Buyrak funksiyasi dinamikasi, soʻnggi vizualizatsiya va urodinamik tekshiruv natijalari.
-   Dorilar, allergiyalar (lateks), qaytalanuvchi infeksiyalar va antibiotiklarga sezuvchanlik.
-   Shoshilinch holatlar uchun qisqa reja va aloqa maʼlumotlari.

Oʻtishni amalga oshirish

## Pediatrning roli

-   Surunkali urologik kasalligi bor oʻsmirlarni aniqlash va oʻtish haqidagi suhbatni erta boshlash.
-   Emlashlar, oʻsish, arterial bosim, ruhiy salomatlik kabi umumiy masalalarni kuzatish.
-   Bolalar urologi, nefrolog, nevrolog va kattalar jamoasi oʻrtasidagi aloqani saqlash.
-   Oilani oʻsmirning mustaqilligini qoʻllab-quvvatlashga yoʻnaltirish.

Amaliy maslahat

Eng katta xavf kuzatuvdan chiqib ketishdir. Topshirishdan keyin bemor kattalar urologi qabuliga birinchi marta borgan-bormaganini tekshirish oddiy, ammo juda samarali qadam.

Test

## Test: Oʻtish davri urologiyasi

Oʻzingizni sinab koʻring: bitta javobni tanlang.

1.  Oʻtish jarayonini qaysi yoshda boshlash tavsiya etiladi?
    
    Oʻtish bir necha yil davom etadigan jarayon boʻlib, 12–14 yoshda birinchi suhbat bilan boshlanishi kerak.
    
2.  Augmentatsiya qilingan siydik pufagi bor 19 yoshli bemorda oʻtkir qorin ogʻrigʻi va isitma bor. Birinchi navbatda qaysi tashxis haqida oʻylash kerak?
    
    Augmentatsiya qilingan siydik pufagining perforatsiyasi hayot uchun xavfli holat boʻlib, istisno qilinmaguncha shoshilinch jarrohlik baholashini talab qiladi.
    
3.  Yonbosh ichak bilan augmentatsiyadan (ileotsistoplastika) keyin qaysi metabolik muammo kuzatib borilishi kerak?
    
    Ichak segmenti siydikdan ionlarni soʻradi (metabolik atsidoz), terminal yonbosh ichakdan foydalanish esa B12 yetishmovchiligiga olib kelishi mumkin.
    
4.  Spina bifida bilan ogʻrigan bemorning hujjatlarida qaysi allergiya alohida qayd etilishi kerak?
    
    Spina bifida bilan ogʻrigan bemorlarda lateksga allergiya xavfi yuqori va bu barcha tibbiy muolajalarda hisobga olinishi kerak.
    

Mavzu yakunlandi

[Barcha mavzular](/shifokorlar-uchun/)[Bolalar urologiga yoʻllash mezonlari](/shifokorlar-uchun/yollanma-mezonlari/)

## Mavzu boʻyicha kalkulyatorlar

-   [eGFR: soddalashtirilgan Schwartz formulasi (bedside Schwartz)](/shifokorlar-uchun/kalkulyatorlar/egfr-schwartz/)

## Bogʻliq mavzular

-   [Neyrogen siydik pufagi: spina bifida bilan tugʻilgan bola](/shifokorlar-uchun/neyrogen-siydik-pufagi/)
-   [Gipospadiya va jins shakllanishi farqlari (DSD)](/shifokorlar-uchun/gipospadiya-va-dsd/)

## Mavzu boʻyicha ota-onalar uchun maqolalar

-   [Neyrogen siydik pufagi](/kasalliklar/neyrogen-siydik-pufagi/)
-   [Davriy kateterizatsiya](/operatsiyalar/toza-intermittent-kateterizatsiya/)
-   [Orqa uretra klapani](/kasalliklar/orqa-uretra-klapani/)
-   [Gipospadiya](/kasalliklar/gipospadiya/)

## Manbalar

1.  [Blum RW, Garell D, Hodgman CH, et al. Transition from child-centered to adult health-care systems for adolescents with chronic conditions. J Adolesc Health. 1993;14(7):570–576.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8312295/)
2.  [Got Transition. Six Core Elements of Health Care Transition 3.0. National Alliance to Advance Adolescent Health, 2020.](https://www.gottransition.org/six-core-elements/)
3.  [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Neurogenic bladder; Posterior urethral valves.](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/spinal-dysraphism-in-children-and-adolescents-formally-neurogenic-bladder)

Material tibbiyot mutaxassislari uchun moʻljallangan va amaldagi klinik tavsiyalarga asoslangan. Muayyan bemor boʻyicha qarorni davolovchi shifokor qabul qiladi.

Yangilangan: 2026-yil 29-oktabr

---
Maʼlumot ota-onalar va hamkasblar uchun, u shifokor koʻrigining oʻrnini bosmaydi. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qoʻngʻiroq qiling.