--- title: "Orxiopeksiya: bolalarda tushmagan moyak operatsiyasi" description: "Tushmagan moyak operatsiyasi: ochiq va laparoskopik usul, Fowler-Stephens usulida bosqichli operatsiya, narkoz, tuzalish va keyingi kuzatuv." lang: uz url: https://bolalarurologiyasi.com/operatsiyalar/orxiopeksiya/ --- [Moyak va chov sohasi](/kasalliklar/#moyak) # Orxiopeksiya: tushmagan moyakni yorgʻoqqa tushirish Tushmagan moyak operatsiyasi: ochiq va laparoskopik usul, Fowler-Stephens usulida bosqichli operatsiya, narkoz, tuzalish va keyingi kuzatuv. Muallif: [Dr. Parviz Hojiyev](/shifokor/), bolalar urologi (FEAPU). Qisqacha Eng qulay yosh 6–12 oylik, eng kechi bilan 18 oylik. Davomiyligi Ochiq usulda 30–60 daqiqa. Uyga qachon? Koʻpincha oʻsha kuni. Natija Qoʻl bilan paypaslab topiladigan moyakda operatsiya holatlarning taxminan 90% va undan koʻprogʻida muvaffaqiyatli boʻladi. ## Operatsiyaning maqsadi [Tushmagan moyakni](/kasalliklar/tushmagan-moyak/) yorgʻoqqa tushirish va u yerda mahkamlash. Bu moyakning rivojlanishi uchun sharoit yaratadi, kelajakda uni tekshirishni osonlashtiradi, buralish xavfini kamaytiradi va ochiq qolgan churra xaltasini yopadi. ## Usullar ### Ochiq orxiopeksiya (paypaslab topiladigan moyakda) - **Chov orqali:** chov burmasidan 2–3 sm li kesma. Moyak va uning tomirlari boʻshatiladi, yonidagi ochiq qolgan churra xaltasi bogʻlanadi, keyin moyak yorgʻoqda ochilgan kichik choʻntakka joylashtirilib tikiladi. - **Yorgʻoq orqali (Bianchi):** moyak pastda, yorgʻoqning yuqori qismiga yaqin boʻlsa, operatsiyani faqat yorgʻoqdagi bitta kesma orqali bajarish mumkin. ### Laparoskopik orxiopeksiya (paypaslab topilmaydigan moyakda) Avval bola narkoz ostida qayta koʻrikdan oʻtkaziladi; moyak paypaslansa, ochiq usul tanlanishi mumkin. Topilmasa, kindik orqali 3–5 mm li kamera bilan qorin boʻshligʻi koʻriladi. - Moyak qorin boʻshligʻida boʻlib, tomirlari yetarlicha uzun boʻlsa, oʻsha operatsiyaning oʻzida yorgʻoqqa tushiriladi. - Moyak juda yuqorida boʻlsa, **Fowler-Stephens** usuli qoʻllanadi: avval moyakning asosiy tomirlari bogʻlanadi, moyak yangi qon aylanishiga moslashadi, 6 oydan keyin ikkinchi bosqichda yorgʻoqqa tushiriladi. - Moyak rivojlanmagan boʻlsa (faqat kichik qoldiq toʻqima boʻlsa), qoldiq toʻqimani olib tashlash haqidagi qaror har bir bola uchun alohida qabul qilinadi. ## Operatsiya kuni - Narkozdan oldin ochlik qoidalariga amal qilinadi ([bolalarda narkoz](/operatsiyalar/bolalarda-narkoz/)). - Operatsiya umumiy narkoz ostida oʻtkaziladi, unga qoʻshimcha ravishda mahalliy ogʻriqsizlantirish qilinadi. - Bola narkozdan uygʻonib, yeb-ichgandan keyin bir necha soatdan soʻng uyga ketadi. ## Uyda - Kesmalar soʻriluvchi choklar bilan tikiladi, ustidan yelim yoki shaffof bogʻlam bilan yopiladi. - 48 soatdan keyin qisqa dush, 1 hafta vannada uzoq oʻtirmaslik. - 2 hafta davomida oyoqlarni kerib oʻtiriladigan oʻyinchoqlardan (velosiped, ot, gʻildirakli mashina) uzoq turish. - Ogʻriq uchun yoshga mos dozada paratsetamol yoki ibuprofen (ikkala dori ham shifokor tavsiyasi bilan beriladi; 6 oylikdan kichik chaqaloqlarda koʻproq paratsetamol afzal koʻriladi). Buyrak kasalligi, yagona buyrak, qusish yoki ich ketishi boʻlsa, ibuprofen berishdan oldin shifokor bilan maslahatlashing ([batafsil](/operatsiyalar/operatsiyadan-keyingi-parvarish/)). - Yorgʻoqdagi yengil shish va koʻkarish 1–2 hafta ichida oʻtib ketadi. ## Kuzatuv Moyak operatsiyadan 1–2 oy va 6–12 oy oʻtgach tekshiriladi. Oʻsmirlik davrida ham koʻrik tavsiya etiladi, oʻgʻil bolaga moyaklarini oʻzi tekshirish oʻrgatiladi. ## Qachon zudlik bilan murojaat qilish kerak? Quyidagilardan biri boʻlsa, navbatdagi qabulni kutmang: shifokorga qoʻngʻiroq qiling yoki eng yaqin shoshilinch tibbiy yordam boʻlimiga boring. - Yarada kuchayib borayotgan shish, qon ketish - Yuqori isitma, yaradan yiring chiqishi - Yorgʻoqning toʻsatdan kattalashishi, koʻkarishi [Tez tibbiy yordam: 103](tel:103) Pediatr va oilaviy shifokor uchun eslatma Paypaslanadigan moyakda ingvinal yoki skrotal (Bianchi) yondashuv, paypaslanmaydigan moyakda narkoz ostida koʻrik va undan keyingi diagnostik laparoskopiya bilan boshlanadigan laparoskopik orxiopeksiya yoki bosqichli Fowler-Stephens muolajasi qoʻllanadi. Operatsiyadan keyin moyak holati 6–12 oy ichida va balogʻat davrida baholanishi kerak. Atrofiya xavfi paypaslanadigan moyakda 1–2%, Fowler-Stephens usulida esa yuqoriroq. Bir tomonlama tushmagan moyakda faqat moyakni tushirish maqsadida gormonal davolash tavsiya etilmaydi (EAU, kuchli tavsiya). ## Qabulda nima qilinadi? 1. Operatsiyadan oldin moyakning joyi aniqlanadi, usul tanlanadi. 2. Anesteziolog bolani koʻrikdan oʻtkazadi, ochlik qoidalari tushuntiriladi. 3. Operatsiyadan keyin 1–2 haftalik parvarish qoidalari beriladi, nazorat koʻrigi belgilanadi. [WhatsApp orqali qabulga yoziling](https://wa.me/994504443035?text=Assalomu%20alaykum%2C%20%E2%80%9COrxiopeksiya%E2%80%9D%20bo%CA%BByicha%20qabulga%20yozilmoqchi%20edim.)Bolalar urologiyasi markazi, Badam Medical Center, Boku ## Koʻp beriladigan savollar Operatsiyadan keyin bola ogʻriq sezadimi? Operatsiya paytida mahalliy ogʻriqsizlantirish qilingani uchun dastlabki soatlar odatda ogʻriqsiz oʻtadi. Keyingi 2–3 kun oddiy ogʻriq qoldiruvchilar yetarli. Moyak yana yuqoriga koʻtarilishi mumkinmi? Kamdan-kam hollarda, taxminan 1–5% holatda. Shunday boʻlsa, qayta operatsiya qilinadi. ## Mavzuga oid - [Tushmagan moyak Kriptorxizm, yorgʻoqda boʻlmagan moyak Kasallik](/kasalliklar/tushmagan-moyak/) - [Retraktil moyak Vaqtincha yuqoriga tortiladigan moyak, “uyatchan” moyak Kasallik](/kasalliklar/retraktil-moyak/) - [Chov churrasi Ingvinal churra, chovda boʻrtma Kasallik](/kasalliklar/chov-churrasi/) - [Bolalarda narkoz Anesteziya, och qolish qoidalari, operatsiyaga tayyorgarlik Davolash](/operatsiyalar/bolalarda-narkoz/) - [Operatsiyadan keyingi parvarish Jarohat parvarishi, choʻmilish, ogʻriq qoldiruvchi, harakat Davolash](/operatsiyalar/operatsiyadan-keyingi-parvarish/) Manbalar - [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Undescended testes.](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/management-of-undescended-testes) Ushbu sahifa maʼlumot berish maqsadida tayyorlangan. Bolangizni davolash haqidagi qaror koʻrikdan soʻng shifokor bilan birgalikda qabul qilinadi. Yangilangan: 2026-yil 3-noyabr --- Maʼlumot ota-onalar va hamkasblar uchun, u shifokor koʻrigining oʻrnini bosmaydi. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qoʻngʻiroq qiling.