--- title: "Bolalarda siydik yoʻllari infeksiyasi: belgilari, davolash" description: "Bolalarda siydik yoʻllari infeksiyasining yoshga qarab belgilari, siydikni toʻgʻri yigʻish, davolash va qaysi bolaga qoʻshimcha tekshiruv kerakligi." lang: uz url: https://bolalarurologiyasi.com/kasalliklar/siydik-yollari-infeksiyasi/ --- [Siyish va infeksiyalar](/kasalliklar/#siyish) # Bolalarda siydik yoʻllari infeksiyasi Bolalarda siydik yoʻllari infeksiyasining yoshga qarab belgilari, siydikni toʻgʻri yigʻish, davolash va qaysi bolaga qoʻshimcha tekshiruv kerakligi. Muallif: [Dr. Parviz Hojiyev](/shifokor/), bolalar urologi (FEAPU). Qisqacha Shoshilinchmi? Isitmali infeksiya, ayniqsa chaqaloqda, oʻsha kunning oʻzida davolashni talab qiladi. Tashxis qanday qoʻyiladi? Toʻgʻri yigʻilgan siydikning tahlili va ekmasi orqali. Kimga qoʻshimcha tekshiruv kerak? Isitmali infeksiyani boshidan oʻtkazgan chaqaloqlar va ogʻir ahvoldagi bolalar, takrorlanuvchi yoki atipik holatlar. Oldini olish Ich qotishini davolash, yetarlicha suv ichish, muntazam hojatga borish. ## Siydik yoʻllari infeksiyasi nima? **Siydik yoʻllari infeksiyasi (SYI)** siydik yoʻllarining bakteriyalar sababli yalligʻlanishidir. Koʻpincha qoʻzgʻatuvchi ichakda yashovchi bakteriya, ichak tayoqchasi (_E. coli_) boʻladi: u siydik chiqarish kanali orqali yuqoriga koʻtarilib siydik pufagiga, baʼzan esa buyrakka yetib boradi. - **Siydik pufagi infeksiyasi (sistit)** odatda isitmasiz kechadi. - **Buyrak infeksiyasi ([pielonefrit](/kasalliklar/pielonefrit/))** isitma bilan kechadi va jiddiyroq hisoblanadi. Hayotning birinchi yilida oʻgʻil bolalarda, ayniqsa xatna qilinmaganlarda, bir yoshdan keyin esa qizlarda koʻproq uchraydi. ## Yoshga qarab belgilari **Chaqaloqlarda** belgilar koʻpincha oʻziga xos emas: - sababi nomaʼlum isitma (koʻpincha yagona belgi), - bezovtalik, yaxshi emmaslik, qusish, - vazn yaxshi ortmasligi, uzoq choʻzilgan sariqlik (yangi tugʻilgan chaqaloqda), - siydikning yoqimsiz hidi. **Kattaroq bolalarda:** - siyganda achishish va ogʻriq, - tez-tez siyish, toʻsatdan kuchli siyish istagi, yangi boshlangan siydik tuta olmaslik, - qorinning pastki qismida ogʻriq, - loyqa, yoqimsiz hidli, baʼzan qonli siydik, - isitma, biqin yoki bel ogʻrigʻi (buyrak infeksiyasida). ## Tashxis: toʻgʻri yigʻilgan siydik Tashxis **siydik tahlili va siydik ekmasi** orqali qoʻyiladi. Natija qanchalik ishonchli boʻlishi siydik qanday yigʻilganiga bogʻliq: - **Hojatxonadan foydalanadigan bolalarda:** jinsiy aʼzolar yuvilgandan keyin siydikning oʻrta qismi. - **Taglik kiyadigan bolalarda:** toza holda tutib olingan siydik tahlil uchun, bola va mahalliy tavsiyalarga qarab ekma uchun ham ishlatilishi mumkin. Ishonchliroq namuna kerak boʻlganda u kateter bilan (kamdan-kam hollarda suprapubik punksiya bilan) olinadi. - **Siydik qopchasi** bilan ekma uchun namuna olinmasligi kerak. Bunday namuna teri bakteriyalari bilan tez ifloslanadi va musbat natija koʻpincha soxta boʻladi. Qopcha namunasi faqat toʻliq manfiy boʻlgandagina qimmatli: bunda infeksiya ehtimoli past. - Imkon boʻlsa, namuna **antibiotikning birinchi dozasidan oldin** olinadi. Bola ogʻir ahvolda boʻlsa va namunani tez olib boʻlmasa, davolash kechiktirilmaydi. Batafsil: [siydik tahlili va ekmasi](/tekshiruvlar/siydik-tahlili/). ## Davolash Davolashni kechiktirmaslik kerak: antibiotikni isitma boshlanganidan 48–72 soatdan kech boshlash buyrakda chandiq paydo boʻlish xavfini oshiradi. - **Isitmasiz sistit:** ogʻiz orqali antibiotik, odatda 3–5 kun. - **Isitmali infeksiya:** ogʻiz orqali yoki vena ichiga antibiotik, odatda 4–7 kun; baʼzi milliy tavsiyalarda 7–10 kun koʻrsatilgan, shifokor belgilagan kursga amal qiling. 2 oylikdan kichik chaqaloqlarga, ahvoli ogʻir boʻlgan va qusish sababli dorini ogʻiz orqali qabul qila olmaydigan bolalarga antibiotik vena ichiga, odatda shifoxonada yuboriladi. - Ekma natijasiga koʻra zarur boʻlsa antibiotik almashtiriladi. - Koʻp suyuqlik ichish, isitma va ogʻriq uchun yosh va vaznga mos dorilar. ## Qaysi bolaga qoʻshimcha tekshiruv kerak? - **Isitmali infeksiyadan keyin:** buyrak va siydik pufagi [UTTsi](/tekshiruvlar/buyrak-va-siydik-pufagi-utt/). Chaqaloqlarda va ahvoli ogʻir bolalarda 24 soat ichida, uyda davolanayotgan bolalarda esa keyinroqqa rejalashtirilishi mumkin. - **Reflyuksni tekshirish uchun [MSUG](/tekshiruvlar/miksion-sistouretrografiya/) (miksion sistouretrografiya)** infeksiya davrida qilinmaydi va har bir bolaga kerak emas. 12 oylikdan kichik yoshdagi birinchi isitmali infeksiya, takrorlanuvchi isitmali infeksiya, UTT yoki DMSAdagi oʻzgarishlar, istalgan yoshdagi atipik infeksiyada koʻrib chiqiladi. Birinchi infeksiya odatiy kechgan va UTT normal boʻlsa, ikkinchi infeksiya boʻlish-boʻlmasligini kutib turish ham mumkin. - **Buyrakda chandiq gumon qilinganda:** infeksiyadan kamida 6 oy oʻtgach [DMSA](/tekshiruvlar/dmsa-sintigrafiya/). ## Takrorlanishning oldini olish - isitmali yoki takrorlanuvchi infeksiyani boshidan oʻtkazgan, hojatxonadan foydalanadigan bolalarda [siydik pufagi va ichak disfunksiyasini](/kasalliklar/siydik-pufagi-va-ichak-disfunksiyasi/), shu jumladan ich qotishini tekshirish va davolash, - kun davomida yetarlicha suv ichish va har 2–3 soatda hojatga borish, - qizlarda oldindan orqaga qarab artish, koʻpikli vannalardan saqlanish, - takrorlanuvchi infeksiyasi va [fimozi](/kasalliklar/fimoz/) bor oʻgʻil bolalarda kertmakka (sunnat terisiga) steroidli krem surtish takrorlanishni kamaytiradi; reflyuks yoki boshqa siydik yoʻllari muammosi ham boʻlsa, xatna koʻrib chiqiladi, - takrorlanuvchi infeksiya xavfi bor bolalarda (masalan, reflyuks yoki birinchi yilda kengaygan siydik nayi) shifokor qaroriga koʻra past dozali antibiotik profilaktikasi. ## Qachon zudlik bilan murojaat qilish kerak? Quyidagilardan biri boʻlsa, navbatdagi qabulni kutmang: shifokorga qoʻngʻiroq qiling yoki eng yaqin shoshilinch tibbiy yordam boʻlimiga boring. - 3 oylikdan kichik chaqaloqda 38 °C va undan yuqori isitma - Qusish va antibiotikni icha olmaslik - Holsizlik, uyquchanlik, ovqatdan bosh tortish - Biqin yoki bel ogʻrigʻi bilan kechadigan isitma - Antibiotik boshlanganidan 48 soat oʻtib ham isitmaning davom etishi [Tez tibbiy yordam: 103](tel:103) Pediatr va oilaviy shifokor uchun eslatma Siydik ekmasi uchun plastik siydik qopchasidan foydalanmaslik kerak: qopcha namunasi faqat manfiy natijada qimmatli (test-chiziqda leykotsit esterazasi ham, nitrit ham manfiy boʻlsa, SYI ehtimoli keskin kamayadi; 3 oylikdan kichik chaqaloqda, ogʻir ahvolda yoki belgilar natijaga mos kelmasa, ekma baribir kerak). Hojatxonadan foydalanmaydigan bolalarda siydik tahlili va ekmasi kateter yoki suprapubik punksiya namunasi bilan oʻtkaziladi; “tutib olingan” toza siydik namunasi skrining uchun qabul qilinadi. Isitmali SYIni boshidan oʻtkazgan chaqaloqlarda va ogʻir ahvoldagi bolalarda buyrak va siydik pufagi UTTsi 24 soat ichida oʻtkaziladi. MSUG tanlab oʻtkaziladi va oʻtkir davrda qilinmaydi: 12 oylikdan kichik yoshdagi birinchi isitmali SYI, takrorlanuvchi isitmali SYI, UTT yoki DMSAdagi oʻzgarishlar va istalgan yoshdagi atipik SYIda koʻrib chiqiladi. Isitmali SYI 4–7 kun, oddiy sistit 3–5 kun davolanadi. ## Qabulda nima qilinadi? 1. Oʻtkazilgan infeksiyalar soni, isitma bilan kechgan-kechmagani va ekma natijalari aniqlanadi. 2. Hojatga borish odatlari, ich qotishi, xatna qilingan-qilinmagani va jinsiy aʼzolar baholanadi. 3. Buyrak va siydik pufagi UTTsi, zarur boʻlsa MSUG yoki DMSA rejalashtiriladi. 4. Infeksiya takrorlanmasligi uchun shaxsiy reja tuziladi. [WhatsApp orqali qabulga yoziling](https://wa.me/994504443035?text=Assalomu%20alaykum%2C%20%E2%80%9CSiydik%20yo%CA%BBllari%20infeksiyasi%E2%80%9D%20bo%CA%BByicha%20qabulga%20yozilmoqchi%20edim.)Bolalar urologiyasi markazi, Badam Medical Center, Boku ## Koʻp beriladigan savollar Siydikda bakteriya topildi, lekin bolada hech qanday shikoyat yoʻq. Davolash kerakmi? Aksariyat hollarda yoʻq. Belgisiz bakteriuriya, ayniqsa maktab yoshidagi qizlarda, davolashni talab qilmaydi, antibiotik esa baʼzan xavfliroq bakteriyalar oʻrnashishiga yoʻl ochadi. Tahlil uchun siydikni qanday yigʻish kerak? Jinsiy aʼzolar suv bilan yuviladi, bola siya boshlaydi, birinchi qismi hojatxonaga, oʻrta qismi steril idishga olinadi. “Tutib olingan” toza siydik tahlil uchun, bola va mahalliy tavsiyalarga qarab ekma uchun ham ishlatilishi mumkin; ishonchliroq namuna kerak boʻlganda, ayniqsa taglik kiyadigan chaqaloqlarda, kateter bilan olinadi. Siydik qopchasi ekma uchun yaramaydi. Imkon boʻlsa, namuna antibiotikning birinchi dozasidan oldin olinadi va 1–2 soat ichida laboratoriyaga yetkaziladi; bola ogʻir ahvolda boʻlsa va namunani tez olib boʻlmasa, davolash kechiktirilmaydi. Klyukva sharbati yordam beradimi? Klyukva mahsulotlari takrorlanish xavfini biroz kamaytiradi (oʻrtacha sifatli dalillar), lekin asosiy davolashning hamda ich qotishini va hojatga borish odatlarini tuzatishning oʻrnini bosmaydi. ## Mavzuga oid - [Pielonefrit Isitmali siydik yoʻllari infeksiyasi, buyrak yalligʻlanishi Kasallik](/kasalliklar/pielonefrit/) - [Vezikoureteral reflyuks Pufak-siydik nayi reflyuksi, VUR Kasallik](/kasalliklar/vezikoureteral-reflyuks/) - [Ich qotishi va siydik pufagi Siydik pufagi va ichak disfunksiyasi (BBD) Kasallik](/kasalliklar/siydik-pufagi-va-ichak-disfunksiyasi/) - [Fimoz Kertmakning torligi Kasallik](/kasalliklar/fimoz/) - [Labial sinexiya Labial fuziya, kichik jinsiy lablarning bitishib qolishi Kasallik](/kasalliklar/labial-sinexiya/) - [Siydik tahlili va ekish Umumiy siydik tahlili, siydikni bakteriologik ekish, urokultura Tekshiruv](/tekshiruvlar/siydik-tahlili/) - [Siydik yoʻllari infeksiyasi va vezikoureteral reflyuks Shifokorlar uchun](/shifokorlar-uchun/syi-va-vur/) Manbalar - [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Urinary tract infections in children.](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/urinary-tract-infections-in-children) - [NICE Guideline NG224. Urinary tract infection in under 16s: diagnosis and management, 2022.](https://www.nice.org.uk/guidance/ng224) - [American Academy of Pediatrics. Clinical practice guideline for the diagnosis and treatment of urinary tract infection in children from eight days to five years of age. Pediatrics, 2026;158(4):e2026078565.](https://doi.org/10.1542/peds.2026-078565) Ushbu sahifa maʼlumot berish maqsadida tayyorlangan. Bolangizni davolash haqidagi qaror koʻrikdan soʻng shifokor bilan birgalikda qabul qilinadi. Yangilangan: 2026-yil 3-noyabr --- Maʼlumot ota-onalar va hamkasblar uchun, u shifokor koʻrigining oʻrnini bosmaydi. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qoʻngʻiroq qiling.