--- title: "Pieloureteral segment torayishi: bolalarda gidronefroz" description: "Bolalarda operatsiya talab qiladigan gidronefrozning eng koʻp sababi: belgilari, MAG3/DTPA bilan tashxis va pieloplastika qachon kerak." lang: uz url: https://bolalarurologiyasi.com/kasalliklar/pieloureteral-segment-torayishi/ --- [Buyrak va siydik naylari](/kasalliklar/#buyrak) # Pieloureteral segment torayishi (PUS torayishi) Bolalarda operatsiya talab qiladigan gidronefrozning eng koʻp sababi: belgilari, MAG3/DTPA bilan tashxis va pieloplastika qachon kerak. Muallif: [Dr. Parviz Hojiyev](/shifokor/), bolalar urologi (FEAPU). Qisqacha Shoshilinchmi? Odatda yoʻq. Koʻpincha rejali qabulda baholanadi. Bolada ogʻriq, qusish yoki isitma paydo boʻlsa, kechiktirmasdan shifokorga murojaat qiling. Oʻz-oʻzidan oʻtib ketadimi? Yengil holatlarda siydik oqishi vaqt oʻtishi bilan yaxshilanishi mumkin. Ogʻir torayish oʻtib ketmaydi. Operatsiya kerakmi? Buyrak funksiyasi pasaysa, siydik yomon oqsa, kengayish kuchaysa yoki shikoyat boʻlsa: pieloplastika. Muvaffaqiyat darajasi Pieloplastikada taxminan 90–95%. ## PUS torayishi nima? Buyrakda hosil boʻlgan siydik **buyrak jomiga** yigʻiladi va u yerdan **siydik nayi (ureter)** orqali siydik pufagiga tushadi. Jomning siydik nayiga oʻtadigan joyi **pieloureteral segment** deb ataladi. Bu joy tor boʻlsa, siydik jomdan erkin oqib keta olmaydi, jom va kosachalar kengayadi. Bu holat **pieloureteral segment torayishi** (PUS torayishi, PUS obstruksiyasi) deyiladi. Bu bolalarda operatsiya talab qiladigan [gidronefrozning](/kasalliklar/gidronefroz/) eng koʻp uchraydigan sababidir. Taxminan har 1500 yangi tugʻilgan chaqaloqdan birida uchraydi, oʻgʻil bolalarda va chap buyrakda koʻproq. Taxminan 10–40% holatda ikki tomonlama boʻlishi mumkin. ## Sabablari - **Ichki torayish.** Oʻtish sohasida siydik nayi devorining mushak tuzilishi toʻgʻri rivojlanmaydi va siydikni itarib yubora olmaydi. Goʻdaklarda eng koʻp uchraydigan sabab. - **Qon tomirining siqishi.** Buyrakning pastki qutbiga boradigan qoʻshimcha tomir siydik nayini kesib oʻtib, uni siqadi. Katta yoshdagi bolalar va oʻsmirlarda koʻproq kuzatiladi. - **Siydik nayining yuqoridan boshlanishi, bitishmalar, bukilishlar.** Siydik nayining jomdan yuqoriroq nuqtadan chiqishi yoki atrof toʻqimalar bilan bitishib qolishi. ## Belgilari Bugungi kunda koʻpchilik bolalarda PUS torayishi hali homiladorlik davrida, homilaning UTTsida aniqlanadi va tugʻilgandan keyin hech qanday shikoyat boʻlmaydi. Homiladorlikda aniqlanmagan holatlarda quyidagi belgilar boʻlishi mumkin: - **takrorlanuvchi qorin yoki yon ogʻrigʻi**, koʻpincha qusish bilan. Ogʻriq ayniqsa koʻp suyuqlik ichgandan keyin boshlanadi (bu holat Dietl krizi deyiladi), - isitma bilan kechadigan [siydik yoʻllari infeksiyasi](/kasalliklar/siydik-yollari-infeksiyasi/), - siydikda qon, ayniqsa yengil zarbadan keyin, - [buyrak toshi](/kasalliklar/buyrak-toshi/), - goʻdakda qorinni paypaslaganda qoʻlga seziladigan hosila (juda kam, juda ogʻir kengayishda). ## Tashxis - **[Buyrak UTTsi](/tekshiruvlar/buyrak-va-siydik-pufagi-utt/).** Jom va kosachalarning kengayishi, buyrak toʻqimasining qalinligi. Siydik nayi kengaymagan boʻlsa, torayish aynan jom va siydik nayi tutashgan joyda ekani taxmin qilinadi. - **[MAG3/DTPA renografiya](/tekshiruvlar/mag3-dtpa-sintigrafiya/).** Asosiy tekshiruv. Har bir buyrakning umumiy funksiyadagi ulushini va siydikning jomdan oqib ketish tezligini koʻrsatadi. Normada har bir buyrakning ulushi taxminan 45–55%. Goʻdaklarda odatda hayotning 4–6-haftasidan keyin oʻtkaziladi. Siydikning juda sekin oqishi operatsiya ehtimoli yuqoriroq ekanini koʻrsatadi. - **[MSUG](/tekshiruvlar/miksion-sistouretrografiya/) (miksion sistouretrografiya).** Baʼzi bolalarda reflyuks ham boʻlishi mumkinligi sababli, ayniqsa isitmali infeksiya boʻlgan boʻlsa, buyurilishi mumkin. - **MR urografiya.** Anatomiya aniq boʻlmasa, tomir siqishi yoki murakkab anomaliyaga shubha boʻlganda. ## Davolash ### Kuzatuv Homiladorlikda aniqlangan, buyrak funksiyasi saqlangan va shikoyati yoʻq bolalarning katta qismida dastlab **faol kuzatuv** tanlanadi. UTT muntazam takrorlanadi, zarur boʻlsa MAG3/DTPA qayta oʻtkaziladi. Bu bolalarning bir qismida siydik oqishi vaqt oʻtishi bilan yaxshilanadi va operatsiya kerak boʻlmaydi. Shikoyati yoʻq bolalarga antibiotik profilaktikasi muntazam berilmaydi. U infeksiya xavfi yuqori boʻlgan goʻdaklarga taklif qilinishi mumkin: xatna qilinmagan oʻgʻil bolalarga, siydik nayi ham kengaygan boʻlsa (gidroureteronefroz) yoki gidronefroz yuqori darajali boʻlsa. ### Operatsiya qachon kerak? - buyrak ulushi 40%dan kam boʻlsa yoki kuzatuv davomida 10 foiz punktidan koʻproq pasaysa, - siydik haydovchi dori (diuretik) yuborilgandan keyin siydik jomdan yomon oqsa, - UTTda kengayish kuchaysa, yuqori darajali boʻlsa (SFU III–IV) yoki buyrak toʻqimasi yupqalashsa, - takrorlanuvchi yon ogʻrigʻi, isitmali infeksiya yoki tosh kabi shikoyatlar boʻlsa, - yagona buyrakda yoki ikki tomonlama ogʻir torayishda. Qaror bitta tekshiruvga qarab emas, kengayish va buyrak funksiyasi vaqt oʻtishi bilan qanday oʻzgarishiga qarab qabul qilinadi. Torayish shikoyatlar yoki ketma-ket tekshiruvlar bilan tasdiqlansa, pieloplastika qilinadi. ### Pieloplastika Standart operatsiya **[pieloplastika](/operatsiyalar/pieloplastika/)** (Anderson-Hynes usuli): tor qism kesib olib tashlanadi, siydik nayi jomga keng ogʻiz bilan qaytadan tikiladi. Operatsiya ochiq, laparoskopik yoki robotik usulda bajarilishi mumkin. Barcha usullarda muvaffaqiyat darajasi yuqori, taxminan 90–95%. ## Operatsiyadan keyingi kuzatuv Operatsiyadan keyin birinchi yil davomida UTT bir necha marta takrorlanadi, zarur boʻlsa 6–12 oydan keyin MAG3/DTPA oʻtkaziladi. Kengayishning asta-sekin kamayishi va buyrak funksiyasining saqlanishi davolash muvaffaqiyatli boʻlganini koʻrsatadi. Oʻlchamning toʻliq normallashishi oylar, baʼzan yillar davom etadi. ## Qachon zudlik bilan murojaat qilish kerak? Quyidagilardan biri boʻlsa, navbatdagi qabulni kutmang: shifokorga qoʻngʻiroq qiling yoki eng yaqin shoshilinch tibbiy yordam boʻlimiga boring. - Toʻsatdan boshlangan, xurujsimon yon yoki qorin ogʻrigʻi, ayniqsa qusish bilan - Isitma, qaltirash va holsizlik - Siydikda qon [Tez tibbiy yordam: 103](tel:103) Pediatr va oilaviy shifokor uchun eslatma Katta yoshdagi bolalarda xurujsimon qorin ogʻrigʻi va qusish (Dietl krizi) koʻpincha oshqozon-ichak muammosi deb baholanadi. Ogʻriq paytida oʻtkazilgan UTTda gidronefroz koʻrinadi, ogʻriqsiz davrda esa kengayish juda kam boʻlishi mumkin. Takrorlanuvchi, sababi aniq boʻlmagan qorin ogʻrigʻida, ayniqsa qusish bilan kechsa, ogʻriq paytida buyrak UTTsini buyuring. Pastki qutb tomiri tomonidan siqilish bu yosh guruhida odatiy sababdir. ## Qabulda nima qilinadi? 1. Oldingi UTT natijalari solishtiriladi, kengayish dinamikasi baholanadi. 2. Hayotning 4–6-haftasidan keyin MAG3/DTPA renografiya yordamida har bir buyrakning ulushi va siydikning oqib ketish qobiliyati oʻlchanadi. 3. Zarur boʻlsa, reflyuksni istisno qilish uchun MSUG buyuriladi. 4. Kuzatuv yoki operatsiya haqidagi qaror natijalar bilan birga oila bilan muhokama qilinadi, operatsiya kerak boʻlsa, usuli (ochiq, laparoskopik yoki robotik) tushuntiriladi. [WhatsApp orqali qabulga yoziling](https://wa.me/994504443035?text=Assalomu%20alaykum%2C%20%E2%80%9CPieloureteral%20segment%20torayishi%E2%80%9D%20bo%CA%BByicha%20qabulga%20yozilmoqchi%20edim.)Bolalar urologiyasi markazi, Badam Medical Center, Boku ## Koʻp beriladigan savollar Buyrak ulushi 45%, lekin siydik yomon oqyapti. Operatsiya kerakmi? Qaror bitta koʻrsatkichga qarab qabul qilinmaydi. Funksiyasi saqlangan, shikoyati yoʻq bolalar koʻpincha kuzatiladi. Funksiya pasaya boshlasa, kengayish kuchaysa yoki shikoyat paydo boʻlsa, operatsiya qilinadi. Qaror kengayish va funksiya vaqt oʻtishi bilan qanday oʻzgarishiga qarab qabul qilinadi. Operatsiyadan keyin kengayish butunlay yoʻqoladimi? Koʻpincha kamayadi, lekin butunlay yoʻqolmasligi mumkin. Asosiy koʻrsatkich oʻlchamning nolga tushishi emas, balki siydik oqishining yaxshilanishi va buyrak funksiyasining saqlanishidir. Torayish qaytadan paydo boʻlishi mumkinmi? Kam hollarda, taxminan 3–5% holatda. Shuning uchun operatsiyadan keyin muntazam UTT bilan kuzatuv davom ettiriladi. ## Mavzuga oid - [Gidronefroz Buyrak jomining kengayishi (pieloektaziya), buyrakda suv yigʻilishi Kasallik](/kasalliklar/gidronefroz/) - [Pieloplastika Anderson-Hynes pieloplastikasi, laparoskopik va robotik pieloplastika Davolash](/operatsiyalar/pieloplastika/) - [MAG3/DTPA renografiya Dinamik buyrak sintigrafiyasi, diuretik renografiya, DTPA sintigrafiya Tekshiruv](/tekshiruvlar/mag3-dtpa-sintigrafiya/) - [Buyrak va siydik pufagi UTTsi Ultratovush tekshiruvi, exografiya, UZI Tekshiruv](/tekshiruvlar/buyrak-va-siydik-pufagi-utt/) - [Buyrak toshi Siydik toshi, urolitiaz, siydik-tosh kasalligi Kasallik](/kasalliklar/buyrak-toshi/) - [Taqasimon buyrak Buyraklarning pastki uchlari bilan qoʻshilishi Kasallik](/kasalliklar/taqasimon-buyrak/) - [Prenatal maslahat Tugʻilishdan oldin bolalar urologi bilan maslahat, antenatal maslahat Kasallik](/kasalliklar/prenatal-maslahat/) - [Obstruktiv uropatiyalar va antenatal gidronefroz Shifokorlar uchun](/shifokorlar-uchun/obstruktiv-uropatiyalar/) Manbalar - [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Dilatation of the upper urinary tract (PUJ obstruction).](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/dilatation-of-the-upper-urinary-tract-puj-obstruction) - [Onen A. Grading of hydronephrosis: an ongoing challenge. Front Pediatr, 2020.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32984198/) Ushbu sahifa maʼlumot berish maqsadida tayyorlangan. Bolangizni davolash haqidagi qaror koʻrikdan soʻng shifokor bilan birgalikda qabul qilinadi. Yangilangan: 2026-yil 3-noyabr --- Maʼlumot ota-onalar va hamkasblar uchun, u shifokor koʻrigining oʻrnini bosmaydi. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qoʻngʻiroq qiling.