--- title: "Orqa uretra klapani: oʻgʻil bolalarda uretra obstruksiyasi" description: "Oʻgʻil bolalarda siydik kanalini toʻsuvchi tugʻma toʻqima burmalari: homiladorlikda va tugʻilgandan keyingi belgilari, endoskopik ablatsiya, umrbod kuzatuv." lang: uz url: https://bolalarurologiyasi.com/kasalliklar/orqa-uretra-klapani/ --- [Siydik pufagi va uretra](/kasalliklar/#siydik-pufagi) # Orqa uretra klapani (PUV) Oʻgʻil bolalarda siydik kanalini toʻsuvchi tugʻma toʻqima burmalari: homiladorlikda va tugʻilgandan keyingi belgilari, endoskopik ablatsiya, umrbod kuzatuv. Muallif: [Dr. Parviz Hojiyev](/shifokor/), bolalar urologi (FEAPU). Qisqacha Shoshilinchmi? Ha. Shubha boʻlsa, tugʻilgandan keyingi dastlabki kunlarda tekshiruv va davolash kerak. Kimda uchraydi? Faqat oʻgʻil bolalarda, taxminan 7000–8000 tirik tugʻilgan chaqaloqdan birida. Davolash Endoskopik klapan ablatsiyasi, terida tashqi kesik qilinmaydi. Keyin Buyrak va siydik pufagini umrbod kuzatish. ## Orqa uretra klapani nima? Oʻgʻil bolalarda siydik chiqarish kanalining (uretraning) siydik pufagiga yaqin qismida tugʻilishdan mavjud boʻlgan, siydik oqimini toʻsuvchi gʻayritabiiy toʻqima burmalari boʻlishi mumkin. Ular **orqa uretra klapani** (inglizcha PUV) deb ataladi. U siydik chiqishini qisman toʻsib qoʻyadi, siydik pufagi siydikni chiqarish uchun haddan tashqari kuch sarflaydi, devori qalinlashadi, bosim esa yuqoriga, siydik naylari va buyraklarga uzatiladi. Bu oʻgʻil bolalarda siydik yoʻllarining eng ogʻir tugʻma obstruksiyasi (siydik oqimining toʻsilishi) boʻlib, taxminan 7000–8000 tirik tugʻilgan chaqaloqdan birida uchraydi. ## Qanday aniqlanadi? ### Homiladorlikda Homila UTTsida odatiy manzara quyidagicha: ikkala buyrak va siydik naylarida kengayish, katta va qalin devorli siydik pufagi, siydik pufagi ostida kengaygan uretra (“kalit teshigi” belgisi). Ogʻir hollarda qogʻonoq suvi (amniotik suyuqlik) kamayadi, bu esa oʻpkaning rivojlanishiga taʼsir qilishi mumkin. Siydik yoʻllari nuqsonlari odatda 11–14 va 17–22 haftalardagi skrining UTTlarida koʻrinadi. Klapanga shubha boʻlsa, homiladorlikni jamoa olib boradi: homila tibbiyoti mutaxassisi, genetik, bolalar urologi va nefrologi, neonatolog. Ona qornidagi aralashuv (vezikoamnial shunt: homila siydik pufagidan qogʻonoq suviga) faqat tanlangan hollarda koʻrib chiqiladi: obstruksiya belgilari va ikkinchi trimestrda qogʻonoq suvining kamayishi boʻlsa, jiddiy genetik nuqsonlar istisno qilingandan keyin. Koʻpchilik bolalarda davolash tugʻilgandan keyin boshlanadi. ### Tugʻilgandan keyin Homiladorlikda aniqlanmagan bolalarda quyidagi belgilar boʻlishi mumkin: - kuchsiz, tomchilab chiqadigan siydik oqimi, siyganda kuchanish, - qorinda qoʻl bilan paypaslaganda seziladigan toʻla siydik pufagi, - isitmali [siydik yoʻllari infeksiyasi](/kasalliklar/siydik-yollari-infeksiyasi/), - yaxshi emmaslik, qusish, vazn qoʻshmaslik, - kattaroq bolalarda [kunduzgi siydik tuta olmaslik](/kasalliklar/kunduzgi-siydik-tuta-olmaslik/), kuchsiz siydik oqimi. ## Tashxis - **[UTT](/tekshiruvlar/buyrak-va-siydik-pufagi-utt/):** buyraklar va siydik naylarining kengayishi, siydik pufagi devorining qalinligi. - **[MSUG](/tekshiruvlar/miksion-sistouretrografiya/) (miksion sistouretrografiya):** tashxisni tasdiqlovchi asosiy tekshiruv. Siyish paytida kengaygan orqa uretra va klapan sathida torayish koʻrinadi. Koʻpincha reflyuks ham aniqlanadi. - **Qon tahlillari:** kreatinin va elektrolitlar buyrak funksiyasini koʻrsatadi. ## Davolash ### Birinchi qadam: siydik oqishini taʼminlash Kasallikka shubha qilinishi bilan siydik pufagiga ingichka kateter qoʻyiladi. Bu buyraklarga tushayotgan bosimni darhol kamaytiradi. ### Klapanni kesish (ablatsiya) Chaqaloqning ahvoli barqarorlashgach, narkoz ostida siydik chiqarish kanali orqali juda ingichka sistoskop kiritiladi va klapan endoskopik yoʻl bilan kesiladi; terida kesik qilinmaydi. Batafsil: [sistoskopiya va klapan ablatsiyasi](/operatsiyalar/sistoskopiya/). Juda kichik yoki chala tugʻilgan chaqaloqlarda sistoskop siydik chiqarish kanalidan oʻtmasa, siydik pufagi vaqtincha qorin terisiga chiqarilishi mumkin (vezikostomiya). Klapan bola oʻsgandan keyin kesiladi. ## Umrbod kuzatuv nega muhim? Klapan kesilgan boʻlsa ham, ona qornida zarar koʻrgan buyraklar va siydik pufagi toʻliq normal boʻlmasligi mumkin. Bolalarning bir qismida yillar oʻtib surunkali buyrak kasalligi rivojlanadi. Siydik pufagining ishi ham vaqt oʻtishi bilan oʻzgarishi mumkin (“klapanli siydik pufagi”): siydik pufagi toʻliq boʻshamaydi, bosim yuqoriligicha qoladi yoki tunda siydik koʻp ajraladi. Shuning uchun kuzatuv umrbod davom etadi va quyidagilarni oʻz ichiga oladi: - muntazam UTT, qon va siydik tahlillari, - arterial bosimni oʻlchash, - siydik pufagi ishini baholash ([urofloumetriya](/tekshiruvlar/urofloumetriya/), [urodinamik tekshiruv](/tekshiruvlar/urodinamik-tekshiruv/)), - kerak boʻlganda dori bilan davolash, tunda siydik pufagini boʻshatish yoki kateterizatsiya, - bolalar nefrologi bilan birgalikda kuzatish. Oʻz vaqtida davolash va diqqat bilan kuzatish buyrak funksiyasini imkon qadar uzoq saqlashga yordam beradi. ## Qachon zudlik bilan murojaat qilish kerak? Quyidagilardan biri boʻlsa, navbatdagi qabulni kutmang: shifokorga qoʻngʻiroq qiling yoki eng yaqin shoshilinch tibbiy yordam boʻlimiga boring. - Oʻgʻil chaqaloqda siydik oqimi kuchsiz, tomchilab chiqadi yoki siyganda kuchanadi - Qorinning pastki qismida qoʻl bilan paypaslaganda seziladigan toʻla siydik pufagi - Isitma, qusish, yaxshi emmaslik, vazn qoʻshmaslik - Kun davomida siydikning juda kam boʻlishi [Tez tibbiy yordam: 103](tel:103) Pediatr va oilaviy shifokor uchun eslatma Antenatal UTTda ikki tomonlama ureterogidronefroz, qalin devorli kengaygan siydik pufagi, kengaygan orqa uretra (kalit teshigi belgisi) va qogʻonoq suvining (amniotik suyuqlikning) kamayishi (kam suvlilik) aniqlangan oʻgʻil bolaga tugʻilgandan darhol keyin siydik pufagiga kateter qoʻyiladi, kreatinin va elektrolitlar nazorat qilinadi va bola shoshilinch ravishda bolalar urologiga yoʻllanadi. Eslatma: dastlabki 24–48 soatda chaqaloq qonidagi kreatinin darajasi onaning qonidagi darajani aks ettiradi. ## Qabulda nima qilinadi? 1. Tugʻilgandan keyin siydik pufagiga ingichka kateter qoʻyilib, siydikning erkin oqishi taʼminlanadi. 2. UTT va MSUG bilan tashxis tasdiqlanadi, qon tahlillari bilan buyrak funksiyasi kuzatiladi. 3. Chaqaloqning ahvoli barqarorlashgach, klapan sistoskop orqali kesiladi (ablatsiya). 4. Keyingi yillarda buyrak funksiyasi, siydik pufagining ishi va arterial bosim muntazam tekshiriladi. [WhatsApp orqali qabulga yoziling](https://wa.me/994504443035?text=Assalomu%20alaykum%2C%20%E2%80%9COrqa%20uretra%20klapani%E2%80%9D%20bo%CA%BByicha%20qabulga%20yozilmoqchi%20edim.)Bolalar urologiyasi markazi, Badam Medical Center, Boku ## Koʻp beriladigan savollar Klapan kesilgandan keyin bola butunlay sogʻayib ketadimi? Klapanni kesish siydik oqimidagi toʻsiqni bartaraf etadi, lekin buyraklar va siydik pufagi ona qornidaligidayoq zarar koʻrgan boʻlishi mumkin. Shuning uchun ayrim bolalarda buyrak funksiyasi pastligicha qoladi yoki siydik pufagi ishida buzilish boʻladi. Umrbod kuzatuv buni oʻz vaqtida aniqlash uchun kerak. Kelajakda ota boʻla oladimi? Klapani boʻlgan koʻp oʻgʻil bolalar katta boʻlganda farzand koʻra oladi, lekin ayrimlarida bola koʻrish qobiliyati va urugʻ suyuqligi ajralishi buzilishi mumkin. Bu haqda bola oʻsib borgan sari mutaxassis bilan gaplashiladi. ## Mavzuga oid - [Gidronefroz Buyrak jomining kengayishi (pieloektaziya), buyrakda suv yigʻilishi Kasallik](/kasalliklar/gidronefroz/) - [Vezikoureteral reflyuks Pufak-siydik nayi reflyuksi, VUR Kasallik](/kasalliklar/vezikoureteral-reflyuks/) - [Neyrogen siydik pufagi Spina bifida va orqa miya kasalliklarida siydik pufagi Kasallik](/kasalliklar/neyrogen-siydik-pufagi/) - [Sistoskopiya Klapan ablatsiyasi, ureterotseleni kesish, stent qoʻyish va olib tashlash Davolash](/operatsiyalar/sistoskopiya/) - [MSUG Miksion sistouretrografiya, siyish paytidagi sistografiya, VCUG, reflyuksni tekshirish Tekshiruv](/tekshiruvlar/miksion-sistouretrografiya/) - [Prune belly sindromi Burishgan qorin sindromi, Eagle-Barrett sindromi Kasallik](/kasalliklar/prune-belly-sindromi/) - [Davriy kateterizatsiya Toza intermittent kateterizatsiya, siydik pufagini kateter bilan boʻshatish Davolash](/operatsiyalar/toza-intermittent-kateterizatsiya/) - [Prenatal maslahat Tugʻilishdan oldin bolalar urologi bilan maslahat, antenatal maslahat Kasallik](/kasalliklar/prenatal-maslahat/) - [Obstruktiv uropatiyalar va antenatal gidronefroz Shifokorlar uchun](/shifokorlar-uchun/obstruktiv-uropatiyalar/) - [Oʻtish davri urologiyasi: oʻsmirlikdan kattalar tibbiyotiga Shifokorlar uchun](/shifokorlar-uchun/otish-davri-urologiyasi/) Manbalar - [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Congenital lower urinary tract obstruction (posterior urethral valves).](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/congenital-lower-urinary-tract-obstruction) - [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Foetal urology.](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/foetal-urology) - [Deshpande AV. Current strategies to predict and manage sequelae of posterior urethral valves in children. Pediatr Nephrol, 2018.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29159472/) Ushbu sahifa maʼlumot berish maqsadida tayyorlangan. Bolangizni davolash haqidagi qaror koʻrikdan soʻng shifokor bilan birgalikda qabul qilinadi. Yangilangan: 2026-yil 3-noyabr --- Maʼlumot ota-onalar va hamkasblar uchun, u shifokor koʻrigining oʻrnini bosmaydi. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qoʻngʻiroq qiling.