---
title: "Mikropenis: bolada jinsiy olat oʻlchami yoshga mosmi"
description: "Oʻgʻil bolada yoshga mos jinsiy olat oʻlchami, uni toʻgʻri oʻlchash, mikropenisning yashirin olatdan farqi, gormonal sabablar va davolash."
lang: uz
url: https://bolalarurologiyasi.com/kasalliklar/mikropenis/
---

[Jinsiy aʼzolar](/kasalliklar/#jinsiy-azolar)

# Mikropenis: meʼyoriy oʻlchamdan farqi, tashxis va davolash

Oʻgʻil bolada yoshga mos jinsiy olat oʻlchami, uni toʻgʻri oʻlchash, mikropenisning yashirin olatdan farqi, gormonal sabablar va davolash.

Muallif: [Dr. Parviz Hojiyev](/shifokor/), bolalar urologi (FEAPU).

Qisqacha

Qanchalik koʻp uchraydi?

Kam uchraydi. “Jinsiy olat kichik” degan shikoyatlarning aksariyati yashirin jinsiy olat boʻlib chiqadi.

Qanday aniqlanadi?

Jinsiy olatning tortilgan holatdagi uzunligini toʻgʻri oʻlchash orqali.

Davolash

Sababga bogʻliq: gormon tekshiruvlaridan keyin endokrinolog qisqa testosteron kursi yoki boshqa davolashni tavsiya qilishi mumkin.

Kim kuzatadi?

Bolalar urologi va bolalar endokrinologi birgalikda.

## Mikropenis nima?

**Mikropenis** tuzilishi normal boʻlgan jinsiy olatning uzunligi yoshga qarab kutilganidan ancha kichik boʻlishidir. Tibbiy mezon: **jinsiy olatning tortilgan holatdagi uzunligi** yoshga mos oʻrtacha koʻrsatkichdan 2,5 standart ogʻishdan (SD) ortiq past boʻlsa, mikropenis hisoblanadi. Muddatida tugʻilgan chaqaloqda bu chegara taxminan 2,5 sm; aniq baho yoshga mos jadval boʻyicha beriladi.

Mikropenis kam uchraydi. Ota-onalarning “jinsiy olat kichik” degan shikoyatining katta qismi aslida [yashirin jinsiy olat](/kasalliklar/yashirin-jinsiy-olat/) boʻlib chiqadi: olat normal oʻlchamda, lekin yogʻ va teri ostida yashiringan boʻladi.

## Jinsiy olat qanday toʻgʻri oʻlchanadi?

Oʻlchashni shifokor bajaradi: qov ustidagi yogʻ yostiqchasi suyakkacha bosiladi, olat sal tortiladi va olatning ustki yuzasi boʻylab qov suyagidan olat boshchasining uchigacha boʻlgan masofa oʻlchanadi (kertmak hisobga olinmaydi). Qov sohasidagi yogʻ yostiqchasi bosilmasdan oʻlchansa, olat aslidagidan kaltaroq koʻrinishi mumkin.

Yashirin jinsiy olatmi yoki mikropenismi?

Ota-onalarning “jinsiy olat kichik” degan shikoyati koʻpincha aslida yashirin jinsiy olat boʻlib chiqadi. Farqni toʻgʻri oʻlchash koʻrsatadi.

[Yashirin jinsiy olat](/kasalliklar/yashirin-jinsiy-olat/)Mikropenis

Olat oʻlchamiNormal, teri va yogʻ ostida yashiringanOlatning oʻzi yoshiga nisbatan juda kichik

OʻlchagandaYogʻ yostiqchasi bosilsa, uzunlik normal chiqadiTortilgan uzunlik yoshga mos oʻrtacha koʻrsatkichdan 2,5 SD dan ortiq past

SababiQalin yogʻ yostiqchasi, terining boʻsh birikishi, pardali jinsiy olat, xatnadan keyingi chandiqKoʻpincha gormon yetishmovchiligi (gipofiz yoki moyaklar)

UchrashiKoʻpKam

TekshiruvBolalar urologi koʻrigiGormon tahlillari, endokrinolog bilan birga

DavolashYengil holatlarda kuzatuv, kerak boʻlsa operatsiyaSababga bogʻliq: gormon tekshiruvlaridan keyin endokrinolog qisqa testosteron kursi yoki boshqa davolashni tavsiya qilishi mumkin

**Muhim:** yashirin jinsiy olatda oddiy xatna qilinmasligi kerak, bu holatni yomonlashtirishi mumkin. Avval bolani bolalar urologi koʻrishi lozim.

Bu sxema koʻrik oʻrnini bosmaydi. Manba: EAU bolalar urologiyasi tavsiyalari, 2026.

## Bolalarda jinsiy olatning meʼyoriy oʻlchami

**Qisqacha:** jinsiy olatning oʻrtacha tortilgan uzunligi muddatida tugʻilgan chaqaloqda 3,5 sm, 1–2 yoshda taxminan 4,7 sm, 3–4 yoshda 5,5 sm, 5–11 yoshda esa 6,0–6,4 sm. Uzunlik chaqaloqda 2,5 sm dan, kattaroq bolada esa quyidagi jadvalda uning yoshiga mos chegaradan kam boʻlsa, mikropenis ehtimoli baholanadi.

Quyida jinsiy olat tortilgan uzunligining oʻrtacha koʻrsatkichi va tanlangan manba boʻyicha baholash chegarasi (oʻrtachadan 2,5 SD past; bu chegara yolgʻiz oʻzi tashxis emas, uzunlik bundan qisqa boʻlsa, shifokor qoʻshimcha baholaydi) berilgan. Raqamlar Hatipoğlu va Kurtoğlu (2013) sharhidagi maʼlumotnoma jadvalidan olingan (unda Harriet Lane Handbookka havola qilingan); jadvalda chaqaloqlar uchun hamda goʻdaklar va bolalar uchun alohida qatorlar borligi sababli bu yerda ham ular alohida koʻrsatilgan.

**Muddatida tugʻilgan chaqaloq** (chaqaloqlarda oʻtkazilgan oʻlchovlar):

Yosh

Oʻrtacha uzunlik

Baholash chegarasi (−2,5 SD)

Muddatida tugʻilgan chaqaloq

3,5 sm

2,5 sm

**Goʻdaklar va bolalar** (yosh guruhlari boʻyicha maʼlumotnoma jadvali). Bu jadvalning birinchi guruhi (0–5 oy) chaqaloqlik davrini ham oʻz ichiga oladi, lekin manbada muddatida tugʻilgan chaqaloqlar uchun alohida qator berilgan; chaqaloqni baholashda yuqoridagi 2,5 sm chegarasi qoʻllaniladi. Jadval tashxis qoʻymaydi: shifokor toʻgʻri oʻlchagandan soʻng bolaning yoshiga mos meʼyor boʻyicha −2,5 SD mezonini qoʻllaydi.

Yosh

Oʻrtacha uzunlik

Baholash chegarasi (−2,5 SD)

0–5 oy

3,9 sm

1,9 sm

6–12 oy

4,3 sm

2,3 sm

1–2 yosh

4,7 sm

2,6 sm

2–3 yosh

5,1 sm

2,9 sm

3–4 yosh

5,5 sm

3,3 sm

4–5 yosh

5,7 sm

3,5 sm

5–6 yosh

6,0 sm

3,8 sm

6–7 yosh

6,1 sm

3,9 sm

7–8 yosh

6,2 sm

3,7 sm

8–9 yosh

6,3 sm

3,8 sm

9–10 yosh

6,3 sm

3,8 sm

10–11 yosh

6,4 sm

3,7 sm

Balogʻat boshlanguncha jinsiy olat juda sekin oʻsadi, shuning uchun 5–11 yoshli oʻgʻil bolalarda oʻlcham deyarli oʻzgarmasligi normal holat. Sezilarli oʻsish balogʻat davrida boshlanadi, bu davrning boshlanish vaqti esa oʻgʻil bolalar orasida bir necha yilga farq qilishi mumkin.

## Sabablari

Jinsiy olatning ona qornida va hayotning dastlabki oylarida oʻsishi **testosteron** gormoniga bogʻliq. Mikropenis sabablari:

-   miyadagi gipofiz bezi moyaklarni ragʻbatlantiruvchi gormonlarni kam ishlab chiqarishi (eng koʻp uchraydigan sabab),
-   moyaklarning oʻzi testosteronni kam ishlab chiqarishi,
-   toʻqimalarning testosteronni yaxshi qabul qilmasligi,
-   genetik sindromlar,
-   baʼzan sabab topilmaydi.

## Tekshiruv

-   gormon tahlillari (testosteron, LH, FSH), ayniqsa hayotning 1–3 oylarida,
-   kerak boʻlsa genetik tahlil (kariotip),
-   bolalar endokrinologi bilan birgalikda baholash.

## Davolash

Davolash sababga bogʻliq. Gormon tekshiruvlaridan keyin bolalar endokrinologi qisqa **testosteron** kursini (inyeksiya yoki krem shaklida) yoki boshqa davolashni tavsiya qilishi mumkin. Testosteron berilganda aksariyat bolalarda jinsiy olat sezilarli darajada kattalashadi. Gormon yetishmovchiligi boʻlsa, davolash oʻsmirlik davrida ham davom ettiriladi.

## Qachon zudlik bilan murojaat qilish kerak?

Quyidagilardan biri boʻlsa, navbatdagi qabulni kutmang: shifokorga qoʻngʻiroq qiling yoki eng yaqin shoshilinch tibbiy yordam boʻlimiga boring.

-   Chaqaloqda mikropenis bilan birga qonda qand miqdorining tushib ketishi, sariqlikning choʻzilishi (gipofiz yetishmovchiligi boʻlishi mumkin)

[Tez tibbiy yordam: 103](tel:103)

Pediatr va oilaviy shifokor uchun eslatma

Jinsiy olatning tortilgan holatdagi uzunligi yoshga mos oʻrtacha koʻrsatkichdan 2,5 SD dan ortiq past boʻlsa, mikropenis hisoblanadi (muddatida tugʻilgan chaqaloqda taxminan 2,5 sm dan kam; oʻlchash qov suyagiga bosib, dorsal yuzadan bajariladi). Eng koʻp uchraydigan sababi gipogonadotrop gipogonadizm; chaqaloqda gipoglikemiya va choʻzilgan sariqlik pangipopituitarizmga shubha uygʻotadi. Kariotip, LH, FSH, testosteron va mini-pubertat davrida (1–3 oy) baholash tavsiya etiladi.

## Qabulda nima qilinadi?

1.  Jinsiy olatning tortilgan holatdagi uzunligi toʻgʻri usulda oʻlchanadi, moyaklar va yorgʻoq koʻrikdan oʻtkaziladi.
2.  Yashirin jinsiy olat istisno qilinadi.
3.  Mikropenis tasdiqlansa, gormon tahlillari va endokrinolog maslahati rejalashtiriladi.

[WhatsApp orqali qabulga yoziling](https://wa.me/994504443035?text=Assalomu%20alaykum%2C%20%E2%80%9CMikropenis%E2%80%9D%20bo%CA%BByicha%20qabulga%20yozilmoqchi%20edim.)Bolalar urologiyasi markazi, Badam Medical Center, Boku

## Koʻp beriladigan savollar

Testosteron bilan davolash xavfsizmi?

Qisqa kurslar bilan beriladigan testosteron bolalarda xavfsiz hisoblanadi va jinsiy olatning oʻsishiga yaxshi taʼsir qiladi. Doza va davomiylikni shifokor belgilaydi.

## Mavzuga oid

-   [Yashirin jinsiy olat Koʻmilgan jinsiy olat, kichik koʻrinadigan olat Kasallik](/kasalliklar/yashirin-jinsiy-olat/)
-   [Tushmagan moyak Kriptorxizm, yorgʻoqda boʻlmagan moyak Kasallik](/kasalliklar/tushmagan-moyak/)
-   [Gipospadiya Siydik chiqarish teshigining jinsiy olat ostki tomonida ochilishi Kasallik](/kasalliklar/gipospadiya/)
-   [Jins shakllanishi farqlari DSD, jinsiy aʼzolarning noaniq tuzilishi Kasallik](/kasalliklar/jinsiy-rivojlanish-farqlari/)
-   [Gipospadiya va jins shakllanishi farqlari (DSD) Shifokorlar uchun](/shifokorlar-uchun/gipospadiya-va-dsd/)

Manbalar

-   [Hatipoğlu N, Kurtoğlu S. Micropenis: etiology, diagnosis and treatment approaches. J Clin Res Pediatr Endocrinol, 2013.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24379029/)
-   [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Micropenis.](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/disordersdifferences-of-sex-development)
-   Lee PA, Mazur T, Danish R, et al. Micropenis. I. Criteria, etiologies and classification. Johns Hopkins Med J, 1980.
-   [Feldman KW, Smith DW. Fetal phallic growth and penile standards for newborn male infants. J Pediatr, 1975.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1113226/)

Ushbu sahifa maʼlumot berish maqsadida tayyorlangan. Bolangizni davolash haqidagi qaror koʻrikdan soʻng shifokor bilan birgalikda qabul qilinadi.

Yangilangan: 2026-yil 3-noyabr

---
Maʼlumot ota-onalar va hamkasblar uchun, u shifokor koʻrigining oʻrnini bosmaydi. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qoʻngʻiroq qiling.