--- title: "Bolalar va oʻsmirlarda epididim kistasi" description: "Moyak ustidagi ogʻriqsiz, yumshoq shish: epididim kistasi nima, UTT nima uchun kerak, nega koʻpincha kuzatish yetarli va qachon operatsiya qilinadi." lang: uz url: https://bolalarurologiyasi.com/kasalliklar/epididim-kistasi/ --- [Moyak va chov sohasi](/kasalliklar/#moyak) # Epididim kistasi va spermatotsele: moyak ustidagi ogʻriqsiz shish Moyak ustidagi ogʻriqsiz, yumshoq shish: epididim kistasi nima, UTT nima uchun kerak, nega koʻpincha kuzatish yetarli va qachon operatsiya qilinadi. Muallif: [Dr. Parviz Hojiyev](/shifokor/), bolalar urologi (FEAPU). Qisqacha Bu saratonmi? Yoʻq. Epididim kistasi yaxshi sifatli hosila, saraton emas. Davolash kerakmi? Koʻpincha yoʻq. Kista kattalashsa yoki ogʻriq bersa, operatsiya muhokama qilinadi. Kelajakda farzandli boʻlishga taʼsir qiladimi? Kistaning oʻzi taʼsir qilmaydi. Moyakning oʻzida qattiq tugun boʻlsa-chi? Buni oddiy kista deb hisoblamang. Oʻsmani istisno qilish uchun bir necha kun ichida shifokor koʻrigi kerak. ## Epididim kistasi nima? Moyak ortigʻi (epididim) moyakning ustida va orqasida joylashgan, moyakni urugʻ yoʻli bilan bogʻlaydigan buralgan naycha. Shu naycha ichida suyuqlik bilan toʻlgan kichik pufakcha paydo boʻlishi mumkin. Bu **epididim kistasi** deyiladi. Agar suyuqlik ichida spermatozoidlar ham boʻlsa, kista **spermatotsele** deb ataladi. Ikkalasi ham yaxshi sifatli hosila, yaʼni saraton emas. Kista kichik bolalarda ham, oʻsmirlarda ham uchraydi. Yorgʻoq (skrotum) UTTsi qilingan bolalar orasida oʻtkazilgan katta tadqiqotda kista bolalarning taxminan 2%ida topilgan. Shu tadqiqotda kistalarning oʻlchami 2 mm dan 35 mm gacha boʻlgan. Kista koʻpincha moyak ortigʻining bosh qismida, yaʼni moyakning yuqori qutbi yonida qoʻlga unnaydi. ## Belgilari - moyak ustida, undan alohida qoʻlga unnaydigan yumshoq, silliq shish, - koʻpincha ogʻriq boʻlmaydi, - katta kistalarda yorgʻoq shishishi, baʼzan ogʻriq. Kistalarning aksariyati shikoyat keltirib chiqarmaydi va rejali koʻrik paytida yoki oʻsmir oʻzini tekshirayotganda topiladi. **Diqqat:** moyakning oʻzida qoʻlga unnaydigan qattiq, ogʻriqsiz tugun epididim kistasi emas. Bunday tugun moyak oʻsmasi boʻlishi mumkin va uni kechiktirmasdan bolalar urologiga koʻrsatish kerak. Ogʻriq yoʻqligi tinchlanish uchun sabab emas. ## Tekshiruv Shifokor yorgʻoqni qoʻl bilan koʻrikdan oʻtkazadi va shish moyakning oʻzidami yoki moyak ortigʻidami, shuni aniqlaydi. Tashxisni tasdiqlash va boshqa holatlarni istisno qilish uchun yorgʻoq UTTsi qilinadi. UTT kistaning oʻlchami va joylashuvini koʻrsatadi, uni oʻsmalardan, [moyak istisqosi (gidrotsele)](/kasalliklar/gidrotsele/) va [varikotseledan](/kasalliklar/varikotsele/) farqlashga yordam beradi. ## Davolash - **Kichik, ogʻriqsiz kista** davolashni talab qilmaydi, kuzatib boriladi. Bolalarda oʻtkazilgan tadqiqotda kuzatuv davomida baʼzi kistalar butunlay yoʻqolgan, baʼzilari esa kichraygan. - **Operatsiya** kista kattalashganda, ogʻriq berganda yoki UTTda uning tabiati noaniq boʻlganda muhokama qilinadi. Operatsiya vaqtida kista olib tashlanadi. Moyak ortigʻining kanalchalari juda ingichka boʻlgani uchun operatsiya kattalashtiruvchi optika ostida, ehtiyotkorlik bilan bajariladi. Kistaning oʻzi kelajakda farzandli boʻlishga taʼsir qilmaydi. ## Kuzatuv va oʻz-oʻzini tekshirish Kista kattalashishi yoki kistalar soni ortishi mumkin, shuning uchun shifokor belgilagan muddatlarda nazorat koʻrigi va kerak boʻlsa takroriy UTT oʻtkaziladi. Oʻsmirlarga oyiga bir marta moyaklarini oʻzlari tekshirib turish tavsiya etiladi. Buni qanday qilishni shifokor tushuntiradi. ## Qachon shifokorga murojaat qilish kerak? - moyakda yoki yorgʻoqda toʻsatdan kuchli ogʻriq boʻlsa: bu [moyak buralishi](/kasalliklar/moyak-buralishi/) boʻlishi mumkin, kutmasdan shoshilinch yordamga murojaat qiling, - moyakning oʻzida yangi, qattiq, ogʻriqsiz tugun sezilsa: oʻsmani istisno qilish uchun bir necha kun ichida shifokorga koʻrsating, navbatdagi rejali koʻrikni kutmang, - kista kattalashsa yoki ogʻriq bera boshlasa: rejali koʻrik vaqtini kutmasdan shifokorga koʻrsating. ## Qachon zudlik bilan murojaat qilish kerak? Quyidagilardan biri boʻlsa, navbatdagi qabulni kutmang: shifokorga qoʻngʻiroq qiling yoki eng yaqin shoshilinch tibbiy yordam boʻlimiga boring. - Moyakda yoki yorgʻoqda toʻsatdan paydo boʻlgan kuchli ogʻriq (moyak buralishini istisno qilish kerak) [Tez tibbiy yordam: 103](tel:103) Pediatr va oilaviy shifokor uchun eslatma Epididim kistasi va spermatotsele moyak ortigʻining yaxshi sifatli, suyuqlik bilan toʻlgan hosilalaridir; spermatotseleda suyuqlik tarkibida spermatozoidlar ham boʻladi. Bolalarda bajarilgan 6338 ta yorgʻoq UTTsining retrospektiv tahlilida kista holatlarning 2,26%ida aniqlangan; 143 bolaning 95 tasi pubertatgacha, 48 tasi pubertatdan keyingi yoshda boʻlgan, kistalarning oʻlchami 2–35 mm oraligʻida, aksariyati rejali fizik koʻrik paytida topilgan (bunday kistalar odatda moyak ortigʻining boshidan chiqadi). Kuzatuvda 12 ta kista yoʻqolgan, 6 tasi kichraygan, 2 tasi kattalashgan; konservativ taktika bitta boladan tashqari hammada qoʻllanilgan (progressiv oʻsish sababli eksiziya). Jarrohlik aralashuvi simptomli yoki oʻsayotgan kistalarda, shuningdek tabiati noaniq hosilalarda koʻrib chiqiladi; moyak ortigʻi kanalchalarini saqlash uchun operatsiyani mikroskop ostida bajarish tavsiya etiladi. UTT kistani moyak ortigʻining kistoz oʻsmalaridan farqlashga yordam beradi. Moyak parenximasida paypaslanadigan har qanday hosilani kista deb qabul qilish mumkin emas, oʻsma istisno qilinmaguncha u shoshilinch baholanishi kerak. ## Qabulda nima qilinadi? 1. Yorgʻoq sinchiklab koʻrikdan oʻtkaziladi, shish moyakning oʻzidami yoki moyak ortigʻidami, shu aniqlanadi. 2. Yorgʻoq UTTsi qilinadi, kistaning oʻlchami, joylashuvi va boshqa topilmalar (gidrotsele, varikotsele) baholanadi. 3. Kistani kuzatish rejasi tushuntiriladi, oʻsmirga moyaklarini oʻzi qanday tekshirishi oʻrgatiladi. [WhatsApp orqali qabulga yoziling](https://wa.me/994504443035?text=Assalomu%20alaykum%2C%20%E2%80%9CEpididim%20kistasi%E2%80%9D%20bo%CA%BByicha%20qabulga%20yozilmoqchi%20edim.)Bolalar urologiyasi markazi, Badam Medical Center, Boku ## Koʻp beriladigan savollar Kista oʻz-oʻzidan yoʻqolishi mumkinmi? Ha, baʼzan. Bolalarda oʻtkazilgan bir tadqiqotda kuzatuv davomida kistalarning bir qismi butunlay yoʻqolgan, baʼzilari esa kichraygan. Oz sonli kistalar kattalashishi mumkin, shuning uchun kuzatib borish muhim. Kistani moyak oʻsmasidan qanday farqlash mumkin? Kista odatda moyak ustida, undan alohida qoʻlga unnaydigan yumshoq shish boʻladi. Moyakning oʻzidagi qattiq tugun esa alohida va kechiktirmasdan tekshiruvni talab qiladi. Farqni koʻrik va UTT orqali shifokor aniqlaydi, ota-ona buni uyda ajratishga urinmasligi kerak. Operatsiya qilinsa, kelajakda farzandli boʻlishga taʼsir qiladimi? Moyak ortigʻi juda ingichka kanalchalardan iborat. Shuning uchun operatsiya faqat haqiqatan zarur boʻlganda va bu kanalchalarni saqlab qolish uchun kattalashtiruvchi optika ostida, ehtiyotkorlik bilan bajariladi. ## Mavzuga oid - [Gidrotsele Moyak istisqosi, yorgʻoqda suyuqlik Kasallik](/kasalliklar/gidrotsele/) - [Varikotsele Yorgʻoqdagi kengaygan venalar Kasallik](/kasalliklar/varikotsele/) - [Moyak buralishi Moyak torsiyasi, oʻtkir moyak ogʻrigʻi Kasallik](/kasalliklar/moyak-buralishi/) - [Epididimit va orxit Moyak va moyak ortigʻining (epididim) yalligʻlanishi Kasallik](/kasalliklar/epididimit-orxit/) - [Moyak oʻsmasi Moyakda tugun, moyak hosilasi Kasallik](/kasalliklar/moyak-osmasi/) - [Oʻsmirlarda varikotsele Shifokorlar uchun](/shifokorlar-uchun/varikotsele/) Manbalar - [Cai W et al. Epididymal cysts in children: frequency, clinical characteristics, and management strategies. Front Pediatr, 2024.](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39108693/) - [Children’s Hospital of Philadelphia. Epididymal cyst and spermatocele.](https://www.chop.edu/conditions-diseases/epididymal-cyst-and-spermatocele) - [Ann & Robert H. Lurie Children’s Hospital of Chicago. Spermatocele (epididymal cyst).](https://www.luriechildrens.org/en/specialties-conditions/spermatocele-epididymal-cyst/) - [NHS. Testicle lumps and swellings.](https://www.nhs.uk/symptoms/testicle-lumps-and-swellings/) Ushbu sahifa maʼlumot berish maqsadida tayyorlangan. Bolangizni davolash haqidagi qaror koʻrikdan soʻng shifokor bilan birgalikda qabul qilinadi. Yangilangan: 2026-yil 3-noyabr --- Maʼlumot ota-onalar va hamkasblar uchun, u shifokor koʻrigining oʻrnini bosmaydi. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qoʻngʻiroq qiling.