--- title: "Bolalarda buyrak ikkilanishi va ektopik siydik nayi" description: "Buyrakda ikkita yigʻuvchi tizim va ikkita siydik nayi koʻpincha zararsiz, lekin baʼzan reflyuks, ureterotsele yoki qizlarda doimiy tomchilashga olib keladi." lang: uz url: https://bolalarurologiyasi.com/kasalliklar/buyrak-ikkilanishi/ --- [Buyrak va siydik naylari](/kasalliklar/#buyrak) # Buyrak ikkilanishi va ektopik siydik nayi Buyrakda ikkita yigʻuvchi tizim va ikkita siydik nayi koʻpincha zararsiz, lekin baʼzan reflyuks, ureterotsele yoki qizlarda doimiy tomchilashga olib keladi. Muallif: [Dr. Parviz Hojiyev](/shifokor/), bolalar urologi (FEAPU). Qisqacha Xavflimi? Koʻpincha yoʻq. Aksariyati hech qachon muammo tugʻdirmaydi. Davolash kerakmi? Faqat reflyuks, toʻsiq yoki siydik tuta olmaslik boʻlsa. Nimaga eʼtibor berish kerak Qiz bola meʼyorida siyadi, lekin ichki kiyimi doim hoʻl boʻladi. Qanchalik koʻp uchraydi? Taxminan har 100 kishidan birida. ## Buyrak ikkilanishi nima? Odatda har bir buyrakning bitta yigʻuvchi tizimi (jomi) va bitta siydik nayi (ureteri) boʻladi. Baʼzi odamlarda buyrak ikki qismdan iborat boʻlib rivojlanadi va har bir qismning oʻz yigʻuvchi tizimi boʻladi. Bu **buyrak ikkilanishi (dupleks buyrak)** deyiladi. Bu buyrakning eng koʻp uchraydigan anomaliyasi, taxminan har 100 kishidan birida uchraydi. - **Toʻliq boʻlmagan ikkilanish:** ikkita siydik nayi yoʻlda qoʻshilib, siydik pufagiga bitta teshik bilan ochiladi. Odatda hech qanday muammo tugʻdirmaydi. - **Toʻliq ikkilanish:** buyrakning har bir qismidan alohida siydik nayi chiqadi va ular yoʻlda birlashmaydi; naylar alohida teshiklar bilan ochiladi, ulardan biri ektopik joyga ochilishi mumkin. Muammolar asosan shu turda boʻladi. ## Qanday muammolar boʻlishi mumkin? Toʻliq ikkilanishda har bir siydik nayining oʻziga xos xavfi bor: - **Pastki qismning siydik nayi** koʻpincha siydik pufagiga qisqa shilliq osti tunneli orqali ochiladi va [reflyuks](/kasalliklar/vezikoureteral-reflyuks/) paydo boʻladi. - **Yuqori qismning siydik nayi** siydik pufagiga odatdagidan pastroqda ochiladi. Uning uchida [ureterotsele](/kasalliklar/ureterotsele/) hosil boʻlishi mumkin yoki u siydik pufagidan tashqarida ochiladi (**ektopik siydik nayi**). ## Ektopik siydik nayi Qizlarda ektopik siydik nayi siydik pufagi sfinkteridan pastda, siydik chiqarish kanaliga yoki qinga ochilishi mumkin. Bunda buyrakning shu qismidan kelayotgan siydik ushlanib qolmaydi, doim tomchilab chiqib turadi. Odatiy manzara shunday: qiz bola meʼyorida hojatga boradi, lekin ichki kiyimi kun boʻyi ozgina boʻlsa ham hoʻl turadi. Bu oddiy [kunduzgi siydik tuta olmaslikdan](/kasalliklar/kunduzgi-siydik-tuta-olmaslik/) farq qiladigan holat. Bu tomchilashni jarrohlik yoʻli bilan bartaraf etish mumkin; operatsiya turi va natija bolaning anatomiyasi hamda buyrak va siydik pufagi faoliyatiga bogʻliq. Oʻgʻil bolalarda ektopik siydik nayi tashqi sfinkterdan yuqorida ochilgani uchun siydik tuta olmaslik boʻlmaydi, lekin infeksiyalarga, jumladan takroriy [epididimitga](/kasalliklar/epididimit-orxit/) sabab boʻlishi mumkin. ## Tashxis va davolash Buyrak ikkilanishi odatda [UTTda](/tekshiruvlar/buyrak-va-siydik-pufagi-utt/) koʻrinadi. Kengayish va shikoyat boʻlmasa, hech qanday qoʻshimcha tekshiruv va davolash kerak emas. Agar chaqaloqda ektopik siydik nayi yoki ureterotsele sababli siydik nayi va buyrak kengaygan boʻlsa (gidroureteronefroz), infeksiyaning oldini olish uchun har kuni kam dozada antibiotik profilaktikasi boshlanadi. Bunday holatlarda tekshiruvlar yordamida buyrak har bir qismining funksiyasi, reflyuks va toʻsiq bor-yoʻqligi aniqlanadi ([MSUG](/tekshiruvlar/miksion-sistouretrografiya/), [DMSA](/tekshiruvlar/dmsa-sintigrafiya/), kerak boʻlsa [MAG3](/tekshiruvlar/mag3-dtpa-sintigrafiya/) yoki MR urografiya). Davolash har bir bola uchun alohida tanlanadi: bolaning ahvoli va yoshi, har bir qismning funksiyasi, reflyuks va toʻsiq, shuningdek oila va jarroh qaysi davolash usulini afzal koʻrishi hisobga olinadi. Umumiy yondashuv muammoning turiga bogʻliq: reflyuksda antibiotik profilaktikasi yoki [endoskopik inyeksiya](/operatsiyalar/endoskopik-inyeksiya/), ureterotseleda endoskopik kesish, ektopik siydik nayida esa siydik nayini siydik pufagiga qaytadan tikish yoki uni pastki qismning siydik nayiga ulash. Buyrakning yuqori qismida funksiya deyarli boʻlmasa va muammo tugʻdirsa, oʻsha qism olib tashlanishi mumkin. ## Qachon zudlik bilan murojaat qilish kerak? Quyidagilardan biri boʻlsa, navbatdagi qabulni kutmang: shifokorga qoʻngʻiroq qiling yoki eng yaqin shoshilinch tibbiy yordam boʻlimiga boring. - Isitma, ayniqsa chaqaloqda - Toʻsatdan biqin ogʻrigʻi va qusish [Tez tibbiy yordam: 103](tel:103) Pediatr va oilaviy shifokor uchun eslatma Qiz bolada normal siyish bilan bir qatorda kun boʻyi davom etadigan tomchilab siydik oqishi, hojatga oʻrgatilgandan keyin ham quruq qolmaydigan ichki kiyim ektopik siydik nayi uchun xos va oddiy kunduzgi siydik tuta olmaslikdan farqlanishi kerak. Bunday bolalar bolalar urologiga yoʻllanishi lozim; tashxis koʻpincha MR urografiya yordamida qoʻyiladi. Ektopik siydik nayi yoki ureterotsele sababli gidroureteronefrozi bor chaqaloqqa doimiy antibiotik profilaktikasi boshlanadi; tasviriy tekshiruvlar bilan har bir qismning funksiyasi, reflyuks va obstruksiya baholanadi, davolash individual tanlanadi. ## Qabulda nima qilinadi? 1. UTTda buyrakning ikkala qismi, kengayish va siydik pufagi baholanadi. 2. Kengayish yoki shikoyat boʻlsa, har bir qismning funksiyasi, reflyuks va toʻsiq baholanadi: MSUG (miksion sistouretrografiya), DMSA yoki MAG3, ektopik siydik nayiga shubha boʻlsa MR urografiya. 3. Muammoga qarab kuzatuv, endoskopik yoki jarrohlik davosi tushuntiriladi. [WhatsApp orqali qabulga yoziling](https://wa.me/994504443035?text=Assalomu%20alaykum%2C%20%E2%80%9CBuyrak%20ikkilanishi%E2%80%9D%20bo%CA%BByicha%20qabulga%20yozilmoqchi%20edim.)Bolalar urologiyasi markazi, Badam Medical Center, Boku ## Koʻp beriladigan savollar UTT xulosasida “buyrak ikkilanishi” deb yozilgan, lekin bola sogʻlom. Nima qilishimiz kerak? Kengayish va shikoyat boʻlmasa, odatda hech qanday davolash kerak emas. Isitma boʻlsa, bolani shu kuni shifokorga koʻrsating: siydik tahlili va ekmasi imkon boʻlsa antibiotikdan oldin olinadi. ## Mavzuga oid - [Ureterotsele Siydik nayining siydik pufagi ichidagi kistasimon kengayishi Kasallik](/kasalliklar/ureterotsele/) - [Vezikoureteral reflyuks Pufak-siydik nayi reflyuksi, VUR Kasallik](/kasalliklar/vezikoureteral-reflyuks/) - [Gidronefroz Buyrak jomining kengayishi (pieloektaziya), buyrakda suv yigʻilishi Kasallik](/kasalliklar/gidronefroz/) - [Kunduzgi siydik tuta olmaslik Giperaktiv siydik pufagi, siyish disfunksiyasi Kasallik](/kasalliklar/kunduzgi-siydik-tuta-olmaslik/) - [Vaginal reflyuks Vezikovaginal reflyuks, siydikning qinga oqib kirib, u yerda vaqtincha toʻplanishi Kasallik](/kasalliklar/vaginal-reflyuks/) - [Ektopik siydik nayi Ektopik ureter, siydik nayining siydik pufagidan tashqarida ochilishi Kasallik](/kasalliklar/ektopik-siydik-nayi/) Manbalar - [EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2026: Obstructive pathology of renal duplication: ureterocele and ectopic ureter.](https://uroweb.org/guidelines/paediatric-urology/chapter/ureterocele-and-ectopic-ureter) Ushbu sahifa maʼlumot berish maqsadida tayyorlangan. Bolangizni davolash haqidagi qaror koʻrikdan soʻng shifokor bilan birgalikda qabul qilinadi. Yangilangan: 2026-yil 3-noyabr --- Maʼlumot ota-onalar va hamkasblar uchun, u shifokor koʻrigining oʻrnini bosmaydi. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qoʻngʻiroq qiling.